Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Βιβλιογραφικό σημείωμα

Του Μιχάλη Τρούλη*

Ένα μοναδικό ντοκουμέντο, με τίτλο: «Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (El Greco) και Νίκος Καζαντζάκης: 50 λιθογραφίες ζωγραφικών έργων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, με χειρόγραφες σημειώσεις του Νίκου Καζαντζάκη», Ηράκλειο 2018.

Είναι ακόμη μια πρωτότυπη και σπάνια έκδοση – εκτύπωση του Μάρκου Εμμ. Μαρινάκη, συλλέκτη, ερευνητή, μελετητή, ιστορικού, συγγραφέα, πολυβραβευμένου και πραγματογνώμονα της Ταχυδρομικής Ιστορίας της Κρήτης.

Πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας κι άλλα έργα του: «Ελευθέριος Βενιζέλος – Νίκος Καζαντζάκης. Τεκμήρια συνεργασίας», Ηράκλειο Κρήτης 2016, στα 80 χρόνια από τον θάνατο του Ελευθερίου Βενιζέλου και «Ο Νίκος Καζαντζάκης στο Άγιον Όρος το 1914.

Τεκμήρια προσκυνηματικής επίσκεψης», Ηράκλειο Κρήτης 2017, στα 60 χρόνια από τον θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη.

Με το νέο βιβλίο, που αφορά στις «50 λιθογραφίες ζωγραφικών έργων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, με χειρόγραφες σημειώσεις του Νίκου Καζαντζάκη», ο Μάρκος Εμμ. Μαρινάκης καλύπτει ένα σπουδαίο, σχεδόν άγνωστο, κεφάλαιο του μεγάλου Κρητικού λογοτέχνη, διανοητή και σχολιαστή έργων τέχνης μεγάλων καλλιτεχνών του παγκόσμιου Πάνθεου. Η προσπάθεια παραπέμπει στο επετειακό αφιέρωμα της Νέας Εστίας, στις 15 Οκτωβρίου 1964, για τα 350 χρόνια από τον θάνατο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου, όπου ο Μηνάς Δημάκης, σε άρθρο του «Ισπανία – Γκρέκο.

Σκέψεις και Εντυπώσεις», σημειώνει: «Θυμάμαι συχνά τον Καζαντζάκη… Με την Ισπανία υπήρχε ένας μακρινός δεσμός. Ήταν ο Γκρέκο». Αυτός τον ενέπνεε. Το Τολέδο… ήταν και στο δικό του μυαλό. Κι όταν ο Νίκος Καζαντζάκης, τον Σεπτέμβριο του 1950, βρέθηκε στην Ισπανία, έγραψε στον γνωστό εκδότη και λόγιο Δημήτρη Δημητράκο* επιστολή, με επισυναπόμενη σειρά από 50 λιθογραφίες των έργων του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου (El Greco), που συνέλεξε από τα μουσεία, με σκοπό την έκδοση σχετικού λευκώματος.

Σε κάθε λιθογραφία ο Νίκος Καζαντζάκης σημείωνε και μια παρατήρηση, όπως την είχε απαιτήσει ο εκδότης και φαίνεται στο σχετικό γράμμα. Περιγραφή των έργων καταχωρείται στις πίσω όψεις των λιθογραφιών στα αγγλικά. Το γράμμα: «Τολέδο 1950. Αγαπητέ μου κ. Δημήτρη, Με πολύ κόπο βρήκα όλη τη σειρά του El Greco (50) λιθογραφίες. Κατόπιν συνεννοήσεως έγραψα τις παρατηρήσεις, υπογράφοντας.

Πιστεύω να σας γοητέψω… Είναι αληθινά αριστουργήματα. Εσείς έχετε όλο το χρόνο, είχατε την ιδέα για το λεύκωμα. Άμα γίνει αυτό θα είμαι πολύ χαρούμενος. Προτιμώ να τυπωθούν ανά εξάδες σε τεύχη. Όταν έρθω στην Αθήνα μου δίνετε τα χρεωστικά 2.000 δραχμές, μην τα δώσετε σε κανέναν. Ο Θεός μαζί σας, πάντα – Νίκος Καζαντζάκης».

*Ο Δημήτρης Δημητράκος (1875-1966) γεννήθηκε στα Νόμια της Μάνης. Πάντα είχε πρώτη προτεραιότητα στη ζωή του τη μόρφωση, τη δική του και των άλλων, και παρά τις αντίξοες συνθήκες τα κατάφερε… Ίδρυσε τον ομώνυμο εκδοτικό οίκο στην Αθήμα. Για πολλά χρόνια όλα τα διδακτικά βιβλία και όλα τα εποπτικά μέσα του σχολείου ήταν εκδόσεις «Δημητράκου». Το «Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης» είναι έργο της ζωής του. Η σύνταξή του ξεκίνησε το 1933 και ολοκληρώθηκε το 1953.

Συμμετείχαν οι σπουδαιότεροι λόγιοι της εποχής, όπως ο Γεώργιος Χατζιδάκις, ο Ιωάννης Συκουτρής, ο Νικόλαος Ανδριώτης, ο Εμμανουήλ Κριαράς, ο Αχιλλέας Τζάρζανος κ.ά. Η Ακαδημία Αθηνών το βράβευσε ως «έργον όχι μόνον εις όγκον, αλλά και εις πραγματικήν αξίαν επιβλητικόν και μνημειώδες». Αργότερα, ο Δημήτρης Δημητράκος τιμήθηκε και με το παράσημο του Φοίνικος.

Στα σημαντικότερα έργα του συγκαταλέγεται και το βιβλίο με τον τίτλο «Νυκλιάνοι», Αθήνα 1949, όπου παρουσιάζει τις παραδόσεις και την ιστορία της Μάνης.

Μάρκο, και αυτή η προσφορά σου είναι πολύ σημαντική. Μπράβο! Ο Νίκος Καζαντζάκης «Αναλαμβάνει την ευθύνη, δεν σιωπά, είναι λέφτερος».

*Ο κ. Μιχάλης Τρούλης είναι καθηγητής, συγγραφέας και Πρόεδρος της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου

Πηγή: goodnet.gr