Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Η «θεία Ερηνάκι» έφυγε και έκλεισε ... την πόρτα

Μόνος και έρημος μέσα στα χαλάσματα ο ηρωικός Σμιλές στο Αμάρι

σμιλές αμάρι εγκατάλειψη εκκλησία ερηνάκι

Το εσωτερικό της εκκλησίας

Όλα εγκαταλείφθηκαν και ρήμαξαν δεκαετίες τώρα στον Σμιλέ, τον οικισμό των Βρυσών Αμαρίου και έμειναν, μέσα στον έρημο και απροστάτευτο τόπο, να βεγγερίζουν οι ψυχές και να βόσκουν λίγα πρόβατα στην πρασινάδα των φρακτών. Μαζί στη μοναξιά τους και οι δυο εκκλησιές της Παναγίας και του σμιλές αμάρι εγκατάλειψηΑφέντη Χριστού που έχει κοντά του το νεκροταφείο των γενναίων, όσων κρατήθηκαν εκεί μετά τη θηριωδία του ’44.

Όμως, το «έγκλημα» που διαπιστώνεται είναι, ότι με τη γειτονιά των ανθρώπων που διέμεναν, καταστράφηκε στην ιστορική εκκλησία της Παναγίας και η αγιασμένη τέχνη του καλλιτέχνη που έβαλε την πίστη του ίδιου και των ευλαβών στο θεϊκό χρωστήρα του και αποτύπωσε σμιλές αμάρι στέγηστο εσωτερικό της αγιογραφικές αναπαραστάσεις. Και όχι μόνο αυτό: Ο θόλος της σκεπής άνοιξε όπως «τας γραφάς» και βρήκαν χώρο και μπήκαν τα βρόχινα νερά. Για να εμποδιστεί η δίοδος της βροχής, κρίθηκε ως λύση ανάγκης, η σκεπή εξωτερικά να «ντυθεί» με νάιλον προστασία…

Στη δεύτερη εκκλησία του Αφέντη Χριστού, που στατικά φαίνεται να βρίσκεται σε καλύτερη μοίρα από την πρώτη, παραμένει και αυτή στο σμιλές αμάρι εγκατάλειψηέλεος του χρόνου! Ωστόσο, πριν λίγα χρόνια, ίσως και πάνω από δέκα πρόβατα κτηνοτρόφου της περιοχής, βρήκαν… δροσερή στέγη στο εσωτερικό της για να προστατευτούν από τον καύσωνα του καλοκαιριού. Η πόρτα έκλεισε και έμειναν μέσα για πολλές μέρες, χωρίς νερό και τροφή. Αρχικά, ο κτηνοτρόφος πίστεψε ότι επρόκειτο για ζωοκλοπή όμως, λίγες μέρες μετά από τη δυσοσμία αποκαλύφθηκε ότι τα ζώα είχαν ψοφίσει μέσα στο ναό.

Ο χρόνος λεηλάτησε τα πάντα στις ιστορικές εκκλησίες των αιώνων σμιλές αμάρι εγκατάλειψητου Σμιλέ. Όμως, τούτο δεν ήταν αρκετό! Ο… μοντέρνος εγκέφαλος του ανθρώπου «ξήλωσε» την εντυπωσιακή και καλλιτεχνική γυαλιστερή πέτρινη επίστρωση, έργο μεγάλων μαστόρων της εποχής. Το καλντερίμι από τις Βρύσες ως τον Σμιλέ χάθηκε μαζί με την κουλτούρα και έμεινε ο δρόμος με το χώμα ψυχρός, όπως επιτάσσουν οι… σύγχρονες αντιλήψεις και τα πρότυπα!

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΜΙΛΙΕΝΗ…

Τελευταίος κάτοικος στον ερειπωμένο οικισμό η Ειρήνη Φουντεδάκη, σμιλές αμάρι εγκατάλειψη«η θεία Ερηνάκι» μόνη κι έρημη μέχρι το 1975 που υποχρεώθηκε να μετεγκατασταθεί, λίγο πιο πάνω στο μεγάλο χωριό, τις Βρύσες για να είναι κοντά στους κοντινούς συγγενείς της και στους ανθρώπους.

Ύστερα, από λίγα χρόνια, την πήρε υπό την προστασία της μια ανιψιά της στην Αθήνα. Δεν ξαναγύρισε στο Σμιλέ που αφανίστηκε… Λίγα χρόνια νωρίτερα χάθηκε κι ένας ακόμη από τους τελευταίους ,ο Πολιός Μαθιουλάκης που τον «κατάπιε» η θάλασσα στο ναυάγιο του «Ηράκλειο» στη Φαλκονέρα. Τύχη ο μακαρίτης! Ενώ θα ταξίδευε το μοιραίο βράδυ από το λιμάνι Ηρακλείου, συνάντησε φίλο του την ίδια μέρα και του ζήτησε να συνταξιδέψουν μαζί από τα Χανιά. Και τον σμιλές αμάρι εγκατάλειψηακολούθησε στο βυθό…

Ο συνταξιούχος εκπαιδευτικός από τις Βρύσες Αμαρίου Γιώργης Ι. Κουκλινός σε πόνημά του για τα γειτονικά χωριά του Κέντρους αναφέρει ότι ο Σμιλές το 1940 είχε 26 κατοίκους, το 1951 στην απογραφή κατοικούνταν από 27 και «στις επόμενες δεν αναφέρεται γιατί ήταν ακατοίκητος».σμιλές αμάρι εγκατάλειψη

Οι οικογένειες που ήταν εγκαταστημένες εδώ ήταν αυτές των Βαρούχα, Μαθιουλάκη, Τρουλλινού, Μοναχογιού, Φουντεδάκη και Βισκαδουράκη. Στο ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους, αναφέρεται σε επίσημες καταγραφές ότι «…και οι έντεκα κατοικίες των λιγοστών ανθρώπων του Σμιλέ ανατινάχτηκαν από τα θεμέλια και καταστράφηκαν και οι κάτοικοί τους αναζήτησαν, σαν πρόσφυγες, την τύχη τους σε άλλα χωριά…»

Οι άνθρωποι χάθηκαν, τα κτίσματα σωριάστηκαν και όλα τείνουν να «θανατωθούν» στη λησμονιά της ιστορικής μνήμης. Μέχρι και πριν λίγα χρόνια, δεν υπήρχε μια πινακίδα που να κατατοπίζει τον σμιλές αμάρι εγκατάλειψηεπισκέπτη για το δρόμο-μονοπάτι που πρέπει να ακολουθήσει για να φτάσει ως τη μοναξιά του Σμιλέ. Ευτυχώς, βρέθηκε ο Νίκος Φουντεδάκης και κινητοποίησε τους μηχανισμούς να τοποθετηθεί η κατεύθυνση για την ύπαρξή του. Και το φοβερό: Έψαχναν τον έρημο οικισμό οι ξένοι τουρίστες. Ίσως αυτοί να γνώριζαν περισσότερα από τους γηγενείς!