Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Οι πόνοι και οι καημοί γίνονταν τραγούδι

Εικόνες από τις εποχές της πείνας και της δυστυχίας στις Μέλαμπες

μέλαμπες φωτογραφίες χωριό παρέες

Μια παρέα Μελαμπιανών το καλοκαίρι του ’47, αποθανατίζεται από το φωτογραφικό φακό παρέα με δυο γραφικούς συγχωριανούς τους, που βέβαια δεν ήταν καλλιτέχνες αλλά συχνά γίνονταν πρόσωπα της κοινωνίας που δέχονταν τα πειράγματα τους. Η περιβολή τους, άλλωστε, ο αδιάψευστος μάρτυρας! Ο… λυράρης είναι ο Αλέξανδρος Δουκάκης και με το μαντολίνο ο Νίκος Αυγουστάκης και μάλιστα ο πρώτος ονόμαζε την εφημερίδα καζέτα. Όταν λοιπόν τον ρωτούσαν  χωριανοί τι γράφει η εφημερίδα, εκείνος πάντα έδινε ως μόνη είδηση: «Πόλεμος στην Κορέα». Στη μέση καθήμενος ο Μαρκήσιος Μαμαλάκης, πίσω του επίσης καθήμενος ο Χαρ. Φραντζεσκάκης και δεξιά ο Νίκος Νικηφοράκης. Τους δυο γραφικούς περιστοιχίζει μια ομάδα κατοίκων που είναι από αριστερά οι: Γιάννης Ζεάκης, Γιώργης Βασιλάκης, ο μικρός ενδεχομένως να είναι ο Χαρ. Φραντζεσκάκης και συνέχεια οι Μιχάλης Βασιλάκης, πίσω με το καπέλο ο Κανάκης Νικηφοράκης, συνέχεια ο Γιάννης Μοσχονάς, ο Όθωνας Κουτσαφτάκης κι ο Βαγγέλης Τζανακάκης.

Του Μανόλη Παντινάκη

Όταν το Κομμουνιστικό Κόμμα πέρασε στη νομιμότητα, τότε «εν μέρει» ανάπνευσαν και οι «Μπολσεβίκοι» των Μελάμπων. Γιατί και τότε βρίσκονταν υπό τη στενή παρακολούθηση και κάθε τους κίνηση, ενάντια στα… χρηστά ήθη «φόρτωνε» τους φακέλους τους. μέλαμπες χωριό παρέες φωτογραφίες

Νωρίτερα οκτώ χρόνια, όταν οι στρατιωτικοί δικτάτορες κατέλυσαν το πολίτευμα, ένας άνθρωπος  έσπευσε το ξημέρωμα της 22 Απριλίου του 1967, στο σπίτι συγχωριανού του που διέθετε φορτηγό  και τον διέταξε: «Σήκω να φορτώσομε πενήντα γαϊδούρια να τα πάμε στο Ρέθυμνο!»

Αυτά «τα πενήντα γαϊδούρια», δημοκρατικοί κάτοικοι με το… στίγμα της ιδεολογίας της Αριστεράς, «φορτώθηκαν» σαν τα παρακατιανά ζώα κι έφτασαν στην πόλη, στο πλαίσιο της αντικομμουνιστικής εκστρατείας, για να δηλώσουν μεταμέλεια, ώστε να αποκτήσουν και πάλι τις ελευθερίες τους.

μέλαμπες τραπέζι γάμος

Στο χώρο συγκέντρωσής τους από την  πρώτη στιγμή κάθε χωροφύλακας περνούσε από μπροστά τους, έβριζε χυδαία και χτυπούσε τους… «βδελυρούς κομμουνιστάς» μέχρι που ένας από αυτούς, ο Όθωνας Κουτσαυτάκης δεν μπόρεσε να κρατηθεί στο ραβδούχο του και του είπε: «Σήμερα δέρνεις εσύ εμένα, αλλά αύριο μπορεί εσένα να σε δέρνει το παιδί σου…»μέλαμπες χωριό παρέες φωτογραφίες

Το μετεμφυλιακό περιβάλλον όπου κυριαρχούσαν «οι είκοσι δοσίλογοι», ξετίναζε τους δυο χιλιάδες κατοίκους, που «τρώγονταν» από ένα παρατεταμένο «αχ», μέσα στην ωδίνη, την πείνα και τη μιζέρια. Οι μετρημένοι προύχοντες, αντιμετώπιζαν τους εγχώριους, που σχεδόν στην ολότητά τους ήταν βοσκοί και αγρότες, ως δουλικά και μένει στην ιστορία ο περιφρονητικός τρόπος που υποδέχτηκε μεγαλοπαραγωγός λαδιού μια από τις πολλές μαζώχτρες που είχε, όταν τον επισκέφτηκε την Πρωτοχρονιά για να του ευχηθεί. Απευθυνόμενος στη γυναίκα του, λοιπόν, τη διέταξε: «…. δώσε ένα ολόκληρο μανταρίνι στην…!»

Η κοινωνία «δερνόταν» από τις συνθήκες και ένα παιδί στα 13 του χρόνια φόρεσε για πρώτη φορά παπούτσια και μάλιστα… λαστιχένια και για να κρατήσει το λούστρο τους «τα κρατούσε στην κατσούνα» και περπατούσε ξυπόλυτο. Τα λαστιχένια παπούτσια ήταν για την… εκκλησία!

Μεγαλώνοντας, ο πατέρας του, πολυδουλεμένος και με γεμάτο στομάχι με ανέχεια και πόνο, προέτρεψε το γιό του: «Φύγε παιδί μου από αυτό τον καταραμένο τόπο, να πας μακριά για να φας ένα κομμάτι γλυκό ψωμί…»

μέλαμπες χωριό παρέες φωτογραφίες

Και το παιδί έφυγε στα χρόνια της μεγάλης φυγής, από το 1959-1961. Τότε πολλοί ξενιτεύτηκαν στη Γερμανία, την Αμερική, τον Καναδά, την Αυστραλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, για να βρουν το «γλυκό ψωμί».

Και άλλοι βρήκαν γωνιά για να εγκατασταθούν στην Αθήνα, το Ηράκλειο, τη Θεσσαλονίκη, το Ρέθυμνο. Όμως, ότι κι αν βρήκαν στην ξενιτειά, στο λογισμό τους παραμένει η νοσταλγία της γης, οι εικόνες στα σοκάκια με τα καλντερίμια, η φρικτή ζωή που γίνονταν μαντινάδα:

Μη μου ξεχνάς το παρελθόν
άφηστο να κοιμάται,
γιατί πονεί πολύ η καρδιά
όταν παλιά θυμάται.

ΜΙΑ ΖΩΗ ΣΤΙΣ ΔΙΩΞΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ΚΥΝΗΓΗΤΟμέλαμπες χωριό παρέες φωτογραφίες

Το 1963, ίσως και πενήντα άνθρωποι που πολέμησαν το Γερμανό, για… ανάνηψη, έγιναν τρόφιμοι στη Μακρόνησο και τους άλλους τόπους εξορίας και οι ίδιοι τέσσερα χρόνια αργότερα κυνηγήθηκαν και μπήκαν ξανά στις φυλακές από το τυραννικό  καθεστώς των συνταγματαρχών.

Η φτώχεια, οι πόνοι και οι καημοί στο κεφαλοχώρι με τις μεγάλες φαμίλιες, δονούνταν σε κάθε νοικοκυριό. Τα σπίτια, στα δύσκολα χρόνια της πενίας, με λεπίδα στη σκεπή και λεπίδα στο πάτωμα, δεν μπορούσαν να κρατήσουν τα νερά του χειμώνα και τότε επιστρατευόταν κάθε χρήσιμο μέσο για να συγκεντρώνει το νερό ακόμη και δίπλα στα κρεβάτια! Μια κατάσταση θλιβερή που μένει ως τα σήμερα…

Όλες αυτές οι συνθήκες, σχεδόν κάθε βράδυ γίνονταν τραγούδι, παρέα και χαρά από τους δεκάδες λαϊκούς λυράρηδες σε μια κοινωνία που «εκ φύσεως» ο πόνος και η ανέχεια μεταλλάσσονταν σε ευφροσύνη στα καλντερίμια των στενών δρόμων του χωριού.

μέλαμπες χωριό παρέες φωτογραφίεςΤο MadeinCreta, τιμώντας τον αγώνα ζωής των μετεμφυλιακών γενεών που «δάμασαν» τις σκληρές συνθήκες για να σταθούν ξανά όρθιες, δημοσιεύει σήμερα φωτογραφικό υλικό από εκείνες τις δεκαετίες στις Μέλαμπες.

Υλικό, επίκαιρο στους καιρούς μας και χρήσιμο για τις γενιές που έπεσαν ξαφνικά στη νέα κατοχή με εντολείς  άλλους δυνάστες και εντολοδόχους, δυστυχώς, υποτακτικούς τους στην Ελλάδα…