Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Στην υπόγεια πόλη των σπηλαίων Βάρντζια της Γεωργίας

Μια πόλη 800 χρόνων

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Η ιστορία της ξεκινάει κάτι παραπάνω από οχτακόσια  χρόνια πριν, κάπου δηλαδή στα τέλη του 12ου αιώνα όταν ξεκίνησε η κατασκευή της. Το 1185 μια 25χρονη γυναίκα, ονόματι Ταμάρα, ανέλαβε τα ηνία ετούτης της χώρας, γεγονός ομολογουμένως κάπως περίεργο και σπάνιο για τα δεδομένα εκείνης της εποχής στην Ευρώπη, αλλά και για την ίδια τη χώρα η οποία δεν βίωσε έως τότε παρεμφερή κατάσταση διακυβέρνησης.

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδιαΈνα μόλις έτος μετά τη στέψη της η βασίλισσα Ταμάρα είχε ήδη εδραιώσει τη θέση της στο αξίωμα με τις ικανότητές της, οι υπήκοοι ήταν όλοι ευχαριστημένοι, η χώρα ευημερούσε  και η Ταμάρα θέλησε, ως δείγμα της βαθειάς χριστιανικής της πίστης, να ανεγείρει κάποιο μοναστήρι, ως πνευματικό προπύργιο και σύνορο ανατολικό της χριστιανοσύνης.

Ωστόσο όμως υπήρχαν μερικά προβλήματα που απασχολούσαν τη χώρα της που άκουγαν στο όνομα Μογγόλοι. Οι τελευταίοι είχαν ήδη ξεκινήσει πολέμους με  όλους ανεξαιρέτως τους γείτονες επιδιώκοντας την επέκταση της αυτοκρατορίας τους πάση θυσία, με αποτέλεσμα να συνιστούν διαρκή απειλή και για τη χώρα της Γεωργίας.

Η βασίλισσα έξυπνα σκεπτόμενη και πράττουσα,  απεφάσισε  την ανοικοδόμηση του συγκεκριμένου μοναστηριού σε μέρος ασφαλές, κάτω από τη γη, ει δυνατόν αόρατο, απροσπέλαστο, έστω δυσπρόσιτο, έτσι ώστε να προσφέρει ασφαλές καταφύγιο και για τους κατοίκους των γύρω περιοχών.
βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια
Η κατασκευή του μεγαλόπνοου και φιλόδοξου αυτού έργου, αποφασίστηκε να γίνει στο βουνό Ερουσέλι (Erusheli), το οποίο επιλέχτηκε λόγω του σκληρού του πετρώματος, που θα προσέφερε αντοχή τις ειδικές συνθήκες κατασκευής και φυσικά των επίπονων εργασιών που απαιτούνταν και βεβαίως στο χρόνο.  

Κατασκευάστηκαν λοιπόν άμεσα κοιλώματα σε δεκατρία επίπεδα, οι προϋπάρχουσες σπηλιές στο εσωτερικό των βράχων επεκτάθηκαν, και έτσι δημιουργήθηκαν πάνω από έξι χιλιάδες δωμάτια τα οποία ήταν αρκετά να φιλοξενήσουν όχι μόνο τους απαραίτητους μοναχούς για την απρόσκοπτη λειτουργία του μοναστηριού, αλλά και όλους τους κατοίκους της περιοχής σε περίπτωση επιθέσεως από τους πάσης φύσεως επιδρομείς στην περιοχή και επίδοξους εισβολείς στο όλο ιερό συγκρότημα.

Άλλωστε η γη γύρω από το μοναστήρι πάντοτε ήταν εύφορη και προσέφερε απλόχερα τα  προϊόντα της στους πολλούς καλλιεργητές της που ζούσαν εκεί με σχετική άνεση. Παράλληλα οι μοναχοί κατασκεύασαν ένα σύνθετο δίκτυο υπόγειων περασμάτων, μονοπατιών και κρυμμένων δρόμων για την μεταφορά τροφίμων και νερού στο εσωτερικό του όλου συγκροτήματος.
βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια
Σήμερα βεβαίως υπάρχει εναέριο τελεφερίκ! Οι σχετικές διαδικασίες μεταφοράς τροφίμων, νερού και όλων των απαιτουμένων για παρατεταμένη διαβίωση γίνεται με ένα μηχανισμό που παραπέμπει κατά κάποιο τρόπο σε εκείνον των ιερών βράχων των Μετεώρων.

Το υπόγειο μοναστήρι για ένα περίπου αιώνα πέτυχε το σκοπό για τον οποίο κατασκευάστηκε, αφού κράτησε τους εισβολείς έξω απ’ αυτό και τους κατοίκους της περιοχής που αναζητούσαν προστασία, ασφαλείς από τους φιλόδοξους Μογγόλους, δεδομένου ότι ο μοναδικός τρόπος για να φτάσει κανένας εκεί ήταν ένα καλά κρυμμένο υπόγειο πέρασμα που ξεκινούσε από ένα σημείο του ποταμού που βρίσκεται από κάτω και το οποίο οι επιδρομείς  ποτέ δεν μπόρεσαν να φανταστούν και φυσικά να ανακαλύψουν.

Δυστυχώς η μοίρα επεφύλαξε ένα άσχημο παιχνίδι για την κρυμμένη πόλη των σπηλαίων. Έναν αιώνα μετά την κατασκευή της, το 1283, ένας μη αναμενόμενος ισχυρός σεισμός έφερε τη μεγάλη  ανατροπή των πραγμάτων, τουτέστιν το ξεθεμελίωμα και την καταστροφή των μεγαλεπίβουλων υπόγειων κατασκευών. βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια

Η δύναμη προκάλεσε κατολισθήσεις στο βουνό Ερουσέλι (Erusheli), η μία του πλευρά κατέρευσε κυριολεκτικά, παρασύροντας και το μεγαλύτερο μέρος των σπηλαίων  και των μονοπατιών που βρίσκονταν μέσα σ’ αυτή.

Υπολογίζεται ότι τα  δύο τρίτα της πόλης κατεστράφησαν ολοσχερώς και ότι απέμεινε δεν μπορούσε πλέον να χρησιμοποιειθεί ως καταφύγιο, αφού βρισκόταν σε κοινή θέα πάνω στην επιφάνεια του βραχώδους και απότομου βουνού. Το 1551, οι Γεωργιανοί ηττήθηκαν από τους Πέρσες σε τούτο το σημείο και οι σπηλιές λεηλατήθηκαν αλύπητα.

Μερικά χρόνια αργότερα εγκαταλείφτηκε οριστικά  και παρέμεινε έτσι μέχρι τον εικοστό αιώνα, όταν μερικοί μοναχοί που την επισκέφτηκαν, αποφάσισαν  να την χρησιμοποιήσουν ως μοναστήρι ξανά. Σήμερα λειτουργεί και ως επισκέψιμο μουσείο, με τους λίγους μοναχούς να ξεναγούν πρόθυμα  τους ακούραστους και υπομονετικούς τουρίστες που θα αποφασίσουν να ανεβούν  σε όσες σπηλιές έχουν απομείνει.

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδιαΜετά από  πορεία σε μια ιδιαίτερα όμορφη κοιλάδα,  ο δρόμος προς τη Βάρντζια ακολουθεί μια δραματική πορεία, λίγο πολύ γνωστή για ετούτες τις περιοχές. Βραχώδεις πλαγιές, κοιλάδες και περάσματα σε στενά άγονα φαράγγια γεμάτα κοφτερές πέτρες, μικρά ρυάκια που κατεβαίνουν ενδιάμεσα και ποτάμια χαμηλότερα, μαζί με πολλά δέντρα, πλατάνια, λεύκες και ακακίες.  Η πόλη –σπηλιά της Βάρντζια όμως είναι ένα πολιτιστικό σύμβολο με ξεχωριστή θέση στην καρδιά των Γεωργιανών και πολλοί κάποια στιγμή της ζωής τους φτάνουν έως εδώ. 

Η ιστορία του ονόματος πηγαίνει αρκετά πίσω, όταν η Ταμάρα παιδί ούσα, έδωσε στον τόπο αυτό το όνομα, άθελά της βεβαίως.  Συγκεκριμένα κάποια στιγμή που ο πατέρας της την πήρε στο κυνήγι μαζί του, αυτή απομακρύνθηκε, την έχασαν οι σύντροφοι του πατέρα της  από τα μάτια τους, κι όταν της φώναξαν, απάντησε με δυνατή φωνή: ‘‘Akvardzia’’, όπερ εστί μεθερμηνευόμενον ‘‘Εδώ είμαι θείε’’!βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια

Το αυτοκίνητο φτάνει δυστυχώς μέχρι κάποιο σημείο. Απ’ εκεί και μετά απαιτείται η ενεργητική κινητοποίηση των φυσικών και ψυχικών αποθεμάτων ενός εκάστου αναβάτου.  Ο ήλιος βρισκόταν  κατακόρυφα ψηλά  όταν φτάσαμε και αποφασίσαμε την ανάβαση στους βράχους. Στην αρχή η όλη διαδικασία φαινόταν σχετικά εύκολη υπόθεση, αλλά σίγουρα χρονοβόρα. Σταδιακά όμως η κούραση δυσκόλευε τα πόδια και την υπομονή.

Τα σκαλοπάτια γίνονταν πιο  απότομα και η επιστροφή φάνταζε αδύνατη, αφού από πίσω ακολουθούσαν κάποιοι άλλοι, επίσης φιλόδοξοι επισκέπτες. Σε λίγο άρχισαν τα υπόγεια περάσματα, οι υπόγειες και ανήλιες διαβάσεις, γαλαρίες κάτω από τους βράχους με λιγοστό φως αλλά δαφώς δροσερότεροι χώροι από τους προηγούμενους που βρίσκονταν κάτω από τον ανελέητο ήλιο.    
βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια
Η εκκλησία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρισκόταν τότε στο κέντρο του σχηματισμού, δυτικά άλλες  έξι μικρότερες εκκλησίες και ανατολικά της άλλες έξι ακόμα, συμπλήρωναν τον αριθμό. Η πρόσοψη της εκκλησίας σήμερα δεν σώζεται, αλλά το εσωτερικό της στέκει ακόμα όμορφο και εντυπωσιάζει τους εραστές της ιστορίας. Τοιχογραφίες απεικονίζουν πολλές σκηνές της Καινής  Διαθήκης και στο βόρειο τοίχο φαίνεται η ίδια η βασίλισσα πριν παντρευετεί, μαζί με τον πατέρα της Γεώργιο τον ΙΙΙ.

Πρέπει να ζωγραφίστηκαν κάπου μεταξύ των ετών 1184 και 1186, την περίοδο δηλαδή της κατασκευής του ναού. Η πόρτα στα αριστερά του ναού οδηγεί σε μια στριφογυριστή σήραγγα μήκους 150 περίπου μέτρων, η οποία οδηγεί έξω από το ναό σε μακρινή απόσταση πολύ πάνω από την εκκλησία.

Ένας νεαρός μοναχός μας ξενάγησε φιλότιμα στο ναό και τα παραπλεύρως ευρισκόμενα υπόγεια περάσματα και παρεκκλήσια. Τα χιλιοπατημένα σκαλοπάτια, οι γυαλιστερές πλάκες που γλιστρούσαν σχετικά εύκολα κάνοντας την πιθανότητα ατυχήματος υπαρκτή και σοβαρή, δικαιολογούσαν ίσως τη χρήση των αθλητικών παπουτσιών από εκείνον αλλά και από τους περισσότερους μοναχούς, σκεπασμένα σχεδόν τελείως από τα ράσα τους.

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδια
 

Το όλο συγκρότημα διέθετε επιπλέον και εικοσιπέντε κελάρια με κρασί, κι ακόμα σεβαστό αριθμό αποθηκών  για τη φύλαξη των απαραίτητων τροφίμων. Δεν παραλείπω να σημειώσω την ύπαρξη ενός στοιχειώδους φαρμακείου για τα δεδομένα πάντοτε εκείνου του βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδιααιώνα, που αποτελείτο από  κάτι πέτρινα ράφια σκαλισμένα σε μια περίεργη γωνία κάποιου βράχου, αφού η παραμονή εδώ μπορεί να αποδεικνυόταν μακροχρόνια υπόθεση για πληθυσμό που απαριθμούσε κάποιες χιλιάδες κόσμο.

Η ξενάγηση  του ευγενικού μοναχού αλλά και η  δική μας παραμονή φυσικά δεν μπορούσε να συνεχιστεί   για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα εδώ πάνω. Μάλλον είχε έρθει η λυτρωτική ώρα της κατάβασης, που αποδείχτηκε ανέλπιστα δυσκολότερη από την ανάβαση. Τα σκαλοπάτια απότομα και στενά σε πολλά σημεία, στην άκρη απότομων βράχων και άκρως επικίνδυνα για τον μη προσεκτικό επισκέπτη. 

Λίγο παρακάτω, στο δρόμο μεταξύ της περιοχής της Βάρντζια  και της Akhaltsikhe, στη διασταύρωση δύο ποταμών,  Mtkvariκαι Paravani, ένα από τα κλασσικά δείγματα γεωργιανών οχυρωματικών κάστρων προσελκύει την προσοχή των αμφιβληστροειδών χιτώνων.  Σε κάποια γωνιά, μεσίστια και η ασπροκόκκινη γεωργιανή σημαία.

βάρντζια γεωργία σχορετσανίτης ταξίδιαΤο φρούριο Khertvisi είναι ένα από τα παλαιότερα φρούρια στηΓεωργία, ψηλά σ’ ένα  βραχώδες ακρωτήριο,  πάνω από τον ποταμό Mtkvari, που φύλαγε πάντοτε αποτελεσματικά το μονοπάτι που συνέδεετις πόλεις Akhalkalaki και Akhaltsikhe. Τα ερείπια που σώζονται μέχρι τις ημέρες μας ανήκουν σε ένα φρούριο που χτίστηκε τον 10ο αιώνα.

Ωστόσο σε αυτό το μέρος, υπήρχε κάποτε ένα οχυρωμένο φρούριο από τον 2ο ήδη αιώνα π.Χ.. Δύο υπόγειες σήραγγες οδηγούν κάτω από το Φρούριο Khertvisi στο ποτάμι. Μια σήραγγα  χρησιμοποιούνταν  για την παροχή νερού, ενώ η άλληχρησίμευε ως είσοδος στο συγκεκριμένο φρούριο.

Σύμφωνα με έναν μύθο το φρούριο Khertvisi καταστράφηκε από το Μέγα Αλέξανδρο. Τον δέκατο και ενδέκατο αιώνα ήταν το επίκεντρο τη ευρύτερης   περιοχής, ενώ τον δωδέκατο εξελίχτηκε σε πόλη. Τον 13ο αιώνα το κατέστρεψαν οι ορδές των Μογγόλων, και μέχρι τον 15ο αιώνα έχασε τη δύναμή του. Τον 15ο αιώνα ανήκε σε ιδιοκτήτες από την οικογένεια Javelinτης περιοχής, αλλά τον επόμενο αιώνα εισέβαλαν οι Τούρκοι σε τούτη την περιοχή της Γεωργίας και παρέμειναν επί μακρόν.  Στο τέλος του 19ου αιώνα οι στρατοί της Γεωργίας και της Ρωσίας ανακατέλαβαν το χαμένο έδαφος και το φρούριο Khertvisiέγινε η στρατιωτική βάση για τους Ρώσους και τους Γεωργιανούς στρατιώτες.

Οι άνθρωποι της περιοχής εδώ βεβαίως ζουν με τον ποταμό Μτκβάρι (Mtkvari) ή Κούρα (Kura) για τουλάχιστον 7.000 χρόνια. Οι αρχαίοι κάτοικοι των πεδινών περιοχών του Κούρα ονόμαζαν το ποτάμι Μητέρα Α, ονομασία που σηματοδοτούσε τη σημασία του ποταμού στην ευρύτερη περιοχή.

Υπολογίζεται ότι η πρώτη γεωργία με άρδευση από τον ποταμό, άρχισε να γίνεται πραγματικότητα περίπου 4.500 χρόνια πριν, στα ανατολικά πεδινά του Αζερμπαϊτζάν, ενώ  εμπορικά κέντρα και οικιστικοί σχηματισμοί είδαν τότε το φως, όπως στο Mingachevir του Αζερμπαϊτζάν και στην Μτσχέτα της Γεωργίας. Παρά το γεγονός όμως, ότι η γεωργία με τη βοήθεια  της άρδευσης αυτού του τύπου καθιερώθηκε εδώ και χιλιάδες χρόνια, μέχρι και τη δεκαετία του 1920 δεν υπήρχε σημαντική επίπτωση στην οικολογία ή την υδρολογία της λεκάνης απορροής του ποταμού Kura.

Από τότε, η υλοτομία, η βόσκηση και ιδιαίτερα η γεωργία άρχισε να έχει σοβαρή έκβαση στη διαθεσιμότητα του νερού της λεκάνης και τις οικολογικές ανησυχίες της περιοχής, αφού οδήγησαν σε αποξήρανση μερικών περιοχών με ότι συνεπάγεται αυτό, ενώ ταυτόχρονα άρχισε από τη δεκαετία του ’50 και εντεύθεν η κατασκευή φραγμάτων μεγάλης κλίμακαςσε ολόκληρη την  περιοχή του Καυκάσου.

Όταν φτάσαμε εκεί, βρήκαμε την  περιοχή σχεδόν έρημη, λιγοστά τα σπίτια   και οι κάτοικοι στον ορίζοντα.  Εδώ κι εκεί μερικές αγροτικές καλύβες που σηματοδοτούν την παρουσία κάποιων έμβιων όντων στον περίγυρο. Περισσότερα τα γελάδια και τα άλλα σπιτικά τετράποδα στη μέση των δρόμων, μάλλον αδιάφορα για τα προβλήματα που προκαλούσαν στους περίεργους ξένους της περιοχής τους. Έρημος τόπος, κατάλληλος για ξεκούραση, λίγο καφέ που πρέπει να φροντίσεις ο ίδιος να βρεις, και προσωρινή ανάπαυση για χάραξη καινούργιων δρομολογίων στα φαράγγια της Γεωργίας του κουρασμένου ταξιδευτή, άλλοτε διασχίζοντας και άλλοτε πορεύοντας δίπλα ή κατά μήκος του ποταμού Mtkvariκαι των παραποτάμων του, μέσα στους δαιδαλώδεις τόπους του Καυκάσου.

 

 

 

 

 

Σφάλμα | Made in Creta

Σφάλμα

Η ιστοσελίδα αντιμετώπισε ένα αναπάντεχο σφάλμα. Παρακαλώ δοκιμάστε αργότερα.