Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Στις σήραγγες Κου Τσι (Cu Chi) του Βιετνάμ

Η πρώτη εντύπωση πλησιάζοντας στην περιοχή γύρω από τις σήραγγες Cu Chi, είναι ομολογουμένως εντυπωσιακή. Πυκνά καταπράσινα και πανύψηλα δέντρα καλύπτουν το χώρο.

σήραγγες σχορετσανίτηες βιετνάμ πόλεμος

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη
 

"Η αντίσταση είναι μια μορφή δράσης που αποσκοπεί στην καταστροφή αρκετής δύναμης του εχθρού, έτσι ώστε  να τον αναγκάσει να παραιτηθεί από τις προθέσεις του"

Klausewitz von Karl, Περί του Πολέμου

Εβδομήντα χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Σαϊγκόν, κοντά στο λεγόμενο "Τρίγωνο του Σιδήρου", βρίσκεται το ελκυστικό συγκρότημα των σηράγγων Κου Τσι (Cu Chi), που ανοίχτηκε από τους Βιετκόνγκ κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ. Τόσο ο ποταμός Σαϊγκόν, όσο  και η Εθνική Οδική Διαδρομή Νο 1, διέρχονται μέσω της περιοχής η οποία χρησίμευε ως κύρια οδός ανεφοδιασμού κατά την διάρκεια του πολέμου.

Η περιοχή ήταν ακόμα το πέρας του "μονοπατιού" του Χο Τσι Μινχ και εξαιτίας αυτών, η Cu Chi και οι γύρω περιοχές, απέκτησαν τεράστια στρατηγική σημασία για το Εθνικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση του Νοτίου Βιετνάμ (NLF, National Front for the Liberation of South Vietnam). Η περιοχή χρησίμευσε ως εφαλτήριο για την επίθεση στη Σαϊγκόν, τον έλεγχο των πρακτόρων και μέρος κρυψώνας των ομάδων δολιοφθοράς. Το αρχικό μήκος των σηράγγων ήταν μεγαλύτερο από 250 χιλιόμετρα, σήμερα όμως μόνο τα εκατόν είκοσι διατηρούνται.

σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςΣτην αρχή, δεν υπήρξε ποτέ κάποια άμεση κεντρική διαταγή για την κατασκευή των σηράγγων. Αντί αυτού, αναπτύχθηκε ως απάντηση σε μια σειρά από διαφορετικές συνθήκες, κυρίως από τις στρατιωτικές τακτικές της Γαλλίας και των ΗΠΑ. Οι σήραγγες άρχισαν να κατασκευάζονται το 1948, έτσι ώστε οι Βιετμίνχ μπορούσαν να κρυφτούν από τα γαλλικά αεροπλάνα και να μην γίνουν αντιληπτοί από τα σκουπίδια τους στο έδαφος.

Κάθε χωριουδάκι έχτισε, στην κυριολεξία έσκαψε, δημιούργησε τις δικές του υπόγειες διαδρομές επικοινωνίας μέσω του σκληρού αργίλου και με την πάροδο του χρόνου οι χωριστές αρχικά σήραγγες, σταδιακά και σχολαστικά, συνδέθηκαν και οχυρώθηκαν. Μέχρι το 1965, υπήρχαν πάνω από διακόσια χιλιόμετρα συνδεδεμένων σηράγγων. Δεδομένου ότι το υπόγειο αυτό σύστημα αυξανόταν, το ίδιο γινόταν και με την πολυπλοκότητα και την περιεκτικότητά του σε τμήματα που προσέφεραν πολλαπλές υπηρεσίες.

σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςΘάλαμοι ύπνου, κουζίνες και φρεάτια χτίστηκαν για να στεγάσουν,να τροφοδοτήσουν και να εξυπηρετήσουν  τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό των θαμώνων αγωνιστών και δημιουργήθηκαν υποτυπώδη νοσοκομεία που περιέθαλπαν τους τραυματίες. Τα περισσότερα από τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για να δημιουργηθούν και συντηρηθούν οι σήραγγες εκλάπησαν από αμερικανικές βάσεις ή αιχμάλωτους στρατιώτες.

Το ιατρικό σύστημα χρησιμεύει ακόμα και σήμερα ως ένα καλό παράδειγμα της βιετναμέζικης εφευρετικότητας στην αντιμετώπιση της έλλειψης βασικών πόρων. Κλεμμένοι κινητήρες μοτοσυκλετών δημιουργούσαν την  ηλεκτρική ενέργεια και το φως, ενώ τα πάσης φύσεως  παλιοσίδερα από καταρριφθέντα αεροσκάφη, διαμορφώθηκαν σε χειρουργικά εργαλεία. Οι γιατροί επινόησαν νέες μεθόδους για να εκτελέσουν κάποιες, εκ φύσεως, απαιτητικές χειρουργικές επεμβάσεις.

Αντιμέτωπος με μεγάλους αριθμούς θυμάτων και με σημαντική έλλειψη διαθέσιμου αίματος, ο γιατρός Vo Hoang Ly Le, οδηγήθηκε σε μια πολυμήχανη λύση μετάγγισης αίματος με το να επιστρέφει το αίμα κάποιου αιμορραγούντος στρατιώτη στο ίδιο το σώμα του με τη συλλογή του αίματος, το φιλτράρισμα, την τοποθέτησή του σε μια φιάλη και την επιστροφή στον ίδιο τον ασθενή, η γνωστή σημερινή τεχνική της αυτομετάγγισης.

σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςΣτις αρχές της δεκαετίας του 1960, το NLF είχε δημιουργήσει μια σχετικά αυτάρκη κοινότητα που ήταν σε θέση να φιλοξενεί εκατοντάδες ανθρώπους για μεγάλο χρονικό διάστημα και το σπουδαιότερο να μην ανιχνεύεται από τις αμερικανικές στρατιωτικές περιπολίες. Τα συστήματα των σηράγγων είχαν μεγάλη σημασία για τους Βιετκόνγκ στην όλη αντίσταση απέναντι στις αμερικανικές δυνάμεις και βοήθησαν δεόντως στην τελική στρατιωτική επιτυχία.

O "Πορτοκαλί Παράγοντας" (Agent Orange), ήταν η κωδική ονομασία ενός ισχυρότατου φυτοκτόνου και αποφυλλωτικού που χρησιμοποιήθηκε κατά κόρον από το στρατό των ΗΠΑ, σε όλες εδώ γύρω τις περιοχές. Η διαταγή ήταν αρκούντως σαφής και περιεκτική!

Καταστροφή και απογύμνωση όλων των ύποπτων δασών του Βιετνάμ! Πάνω από μιασήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτης δεκαετία (1961 μέχρι το 1971), τα ελικόπτερα και αεροπλάνα του αμερικανικού στρατού ψέκαζαν ανελέητα τις επίμαχες περιοχές, επί δικαίων και αδίκων! Με τις επιεικέστερες μετρήσεις και υπολογισμούς, εκτιμάται ότι εκατοντάδες χιλιάδες υπέφεραν, σκοτώθηκαν, ακρωτηριάστηκαν ή μικρότερες ηλικίες που γεννήθηκαν με  δυσμορφίες και ευφάνταστες ανατομικές ανωμαλίες.

Η ονομασία του υπευθύνου παράγοντα, τετραχλωροδιβενζοδιοξίνη, οφείλεται στις πορτοκαλί ρίγες των βαρελιών μέσα στα οποία μεταφερόταν. Ο πορτοκαλί παράγοντας ήταν η πλέον διαδεδομένη ουσία από τα λεγόμενα "Φυτοκτόνα του ουράνιου τόξου". Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ, ο στρατός των ΗΠΑ, ψέκασε και έριξε κάτω στα εδάφη πενήντα εκατομμύρια λίτρα χημικά φυτοκτόνων και φυλλοκαταστροφικών  ουσιών.

Εκτός από το Βιετνάμ, οι συγκεκριμένες ουσίες ψεκάστηκαν επίσης στο ανατολικό Λάος και κάποια μέρη της Καμπότζης στα πλαίσια της γενικότερης επιχείρησης "Ranch Hand". Στόχος αυτής της τερατώδους επιχείρησης ήταν η απογύμνωση των δέντρων στα δάση και τις αγροτικές περιοχές, περιοχές στις οποίες οι αντάρτες έβρισκαν κάλυψη, ασφάλεια  και σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςτροφή.

Όταν είδαν τα αποτελέσματα αυτής της επιχείρησης, ξεκίνησαν να βάζουν στόχο τις καλλιέργειες τροφίμων, χρησιμοποιώντας τον Μπλε Παράγοντα, με αποτέλεσμα το 1965 οι μισοί περίπου ψεκασμοί γίνονταν αποκλειστικά σε καλλιέργειες τροφίμων.

Οι επιχειρήσεις αυτές που οδήγησαν σε απώλειες ζωών και απαραίτητων τροφών, οδήγησαν σε ραγδαία αύξηση του πληθυσμού των παρακειμένων πόλεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι στην ευρύτερη περιοχή της Σαϊγκόν ζούσαν σε παραγκουπόλεις περί το ενάμισι εκατομμύριο ξεσπιτωμένοι Βιετναμέζοι.

Μέχρι το 1971, το 12% ολόκληρης της έκτασης του Νοτίου Βιετνάμ είχε εμποτιστεί, αργά και σταδιακά, με φυλλοκαταστροφικά χημικά σκευάσματα. Μόνο στο Νότιο Βιετνάμ, καταστράφηκαν τελικά περίπου δέκα εκατομμύρια εκτάρια αγροτικής γης, ενώ σε μερικές περιοχές οι συγκεντρώσεις διοξίνης στο χώμα και το νερό ήταν εκατοντάδες φορές πάνω από τα ασφαλή όρια.

Οι Αμερικανοί στρατιώτες χρησιμοποίησαν τον όρο "μαύρη ηχώ" για να περιγράψουν τις συνθήκες μέσα στις σήραγγες. Για τους Βιετκόνγκ, η ζωή στις σήραγγες ήταν δύσκολη. Ο αέρας, το νερό και τα τρόφιμα ήταν λιγοστά και οι υπόγειες σήραγγες ήταν μολυσμένες με μυρμήγκια, δηλητηριώδεις σαρανταποδαρούσες, σκορπιούς, αράχνες και πολυποίκιλα ζωύφια. Τις περισσότερες φορές, οι αντάρτες περνούσαν την ημέρα στις σήραγγες όπου εργάζονταν σε διάφορες αναγκαίες εκκρεμότητες ή ξεκουράζονταν και έβγαιναν μόνο τη νύχτα για να ρυθμίσουν τις λεπτομέρειες για τις προμήθειες, τις συγκομιδές στα χωράφια τους ή να αντιμετωπίσουν τον εχθρό σε άτακτες ξαφνικές μάχες.

Μερικές φορές, σε περιόδους ισχυρών βομβαρδισμών ή αμερικανικής μετακίνησης στρατευμάτων, αναγκάζονταν να παραμείνουν στα υπόγεια για πολλές ημέρες συνεχόμενα.Οι ασθένειες έδιναν και έπαιρναν μεταξύ των ανθρώπων που ζούσαν στις σήραγγες, ιδίως της ελονοσίας, η οποία ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη αιτία θανάτου μετά από τους τραυματισμούς στα πεδία των μαχών. Εκθέσεις της εποχής έδειχναν ότι σε κάθε δεδομένη στιγμή, οι μισοί εκεί κάτω είχαν ελονοσία και σχεδόν όλοι εντερικά παράσιτα.

Η πρώτη εντύπωση πλησιάζοντας στην περιοχή γύρω από τις σήραγγες Cu Chi,είναι ομολογουμένως εντυπωσιακή. Πυκνά καταπράσινα και πανύψηλα δέντρα καλύπτουν τον μεγάλο επίπεδο και ανοιχτό χώρο. Το μικρό όχημα σταματάει μπροστά σε μια είσοδο του μνημειακού και ιερού πια χώρου για τη χώρα ετούτη. Δυσκολεύεται κάποιος να φαντασθεί ότι εδώ μερικές δεκαετίες πριν, ο τόπος υπέφερε από βόμβες, χημικές ενώσεις, αεροπλάνα και πυρκαγιές και ότι η ευρύτερη περιοχή ήταν το επίκεντρο ενός αμείλικτου και καταστροφικού ανταρτοπόλεμου, τουλάχιστον από βιετναμέζικης πλευράς.

Κάποιοι από τους επισκέπτες είναι σίγουρα Αμερικανοί. Όπως επίσης είναι δύσκολο να φανταστούμε ένα τεράστιο δίκτυο σηράγγων  σκαμμένων κάτω από τα πόδια μας, καθώς ότι μια ισχυρή, άκαμπτη ομάδα ανθρώπων έζησαν για μεγάλο χρονικό διάστημα σε αυτά και ήταν πρόθυμοι και αποφασισμένοι να πολεμήσουν και να πεθάνουν για να προστατεύσουν τη γη τους από τους απρόσκλητους εισβολείς. Είναι αρκετά ήσυχα και η περιοχή προσφέρει την απαιτούμενη ξεκούραση, εδώ σε αυτό το δάσος, που το διαπερνούν μόνο κάποιες ακτίνες επιμένοντος ήλιου.

Υπό σκιάν, ακολουθούμε ένα καλά πατημένο χωματόδρομο μέχρι να φτάσουμε σε ένα υπαίθριο ανοιχτό χώρο. Απ’ εκεί οδεύουμε σε μια αίθουσα από τις πολλές που φτιάχτηκαν εκ των υστέρων με ξύλινα παγκάκια στο εσωτερικό, σκεπές από φύλλα που παραπέμπουν σε καμουφλάζ, στην οποία προβάλλονται ταινίες, διαφάνειες και ανάλογο προπαγανδιστικό βιετναμέζικο υλικό για τις σήραγγες Cu Chi και τους αντάρτες που έζησαν και πολέμησαν εδώ. Είναι σίγουρα αρκετά διαφωτιστικό να ακούς για το πόλεμο του Βιετνάμ από μια μη-αμερικανική, βιετναμέζικη, προοπτική και για μια σύντομη στιγμή, βιώνω ένα αίσθημα βύθισης στο παρελθόν. Όταν τελειώνει η ταινία, ο επιτετραμμένος οδηγός της περιοχής φαίνεται να έχει κερδίσει τους επισκέπτες εκθειάζοντας τους μαχητές εκείνους του σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςΒιετνάμ.

Λίγο παραδίπλα βρίσκονται εργαλεία που χρησίμευαν για το σκάψιμο των σηράγγων, φωτογραφίες της εποχής και σχεδιαγράμματα κάτοψης του εδάφους και εγκαρσίων διατομών του υπεδάφους στα οποία παρουσιάζονται τα τρία και σε κάποια σημεία τέσσερα επίπεδα των τούνελ. Μιλάει άπταιστα αγγλικά και φαίνεται ότι όλο τον υπόλοιπο χρόνο θα μας ακολουθεί αναλύοντας τα γεγονότα και ξεναγώντας!

Η συνέχεια αποδεικνύεται αποκαλυπτική. Μέσα στο δάσος που μας οδηγεί, φτάνουμε σε ένα κομμάτι γης δυσδιάκριτο από οποιαδήποτε σημείο. Σε κάποια σημεία σκεπασμένα με φύλλα, βρίσκονται τα στόμια μερικών καταπακτών. Κοιτάζω προσεκτικά μία από τις εισόδους των σηράγγων!

Σήμερα φαντάζει κάπως αναμενόμενη, αλλά μερικές δεκαετίες πριν ήταν ολοσχερώς κρυμμένη. Λίγο πιο πέρα, υπάρχει ένα άλλο τμήμα των σηράγγων που όπως μας προειδοποιεί ο οδηγός μας είναι πιο πολύπλοκο από το πρώτο. Τα λαγούμια πάνε σταδιακά τρία μέτρα κάτω από το έδαφος και  συνεχίζουν για αρκετά μέτρα χωρίς εξόδους.

Η προειδοποίηση ήταν σαφής. Δεν πρέπει να μπαίνουν οι εύσωμοι, οι ψηλοί, κι όσοι πάσχουν από άσθμα ή παρουσιάζουν κρίσεις  πανικού κάτω από παρεμφερείς καταστάσεις. Η μετακίνηση στις σήραγγες γίνεται σε σκυφτή θέση, μετακινώντας σε μερικά σημεία το κορμί με τα χέρια και τα γόνατα. Ο οδηγός μας λέει ότι πριν λίγα χρόνια έγιναν κάποιες διευρύνσεις για λόγους καθαρά επισκεψιμότητας, αλλά στα επίμαχα χρόνια υπήρχε χώρος αρκετός μόνο για ένα μαχητή έτσι ώστε να μπορεί να κινείται έρποντας κατά μήκος των σηράγγων με την κοιλιά επίπεδη και τους αγκώνες τους σταυρωμένους μπροστά. Και φυσικά δεν μπορούσαν να γυρίσουν προς τα πίσω!

Χωρίς ηλεκτρικό φωτισμό, χωρίς κάποια στοιχειώδη ομαλή στρώση από σκυρόδεμα για την πρόληψη δημιουργίας βρωμιάς στα δάπεδα, σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςμε σχεδόν καθόλου καθαρό αέρα και κυριολεκτικά πολλές εκατοντάδες ανθρώπων που ζούσαν κάτω από το έδαφος, κάτι ομολογουμένως αδιανόητο για τη σημερινή πλειονότητα. Ο βαθμός δυσκολίας, φόβου, δυσανεξίας  και κλειστοφοβίας,  είναι ευθέως ανάλογος με το μήκος της διαδρομής εντός των σηράγγων. Φυσικά σε κάποια σημεία σήμερα είναι φτιαγμένα κάποια ανοίγματα, είτε για αερισμό είτε για μικρή ανάπαυση μέχρι να φτάσουμε στην απέναντι πλευρά. Οι περισσότεροι, κρατικοί πάντοτε, οδηγοί δεν επιτρέπουν περαιτέρω πορεία για ευνόητους λόγους.

Ο καπνός από τις υπόγειες κουζίνες τους διοχετευόταν κρυφά εκατοντάδες μέτρα μακριά από τις περιοχές όπου ελάμβανε χώρα η μαγειρική. Οι μαχητές των τούνελ Cu Chi είχαν περιορισμένη γνώση των συστημάτων των σηράγγων. Οι περισσότεροι άνθρωποι ήξεραν μόνο για τις σήραγγες που έχτισαν ή αυτές μέσα στις οποίες κινούνταν και ζούσαν. Η άγνοια του υπόλοιπου δικτύου σήμαινε ότι αν για οποιονδήποτε λόγο ερωτούνταν βιαίως ή βασανίζονταν, δε θα μπορούσαν να δώσουν λεπτομέρειες από το σύνολο των σηράγγων, την πορεία τους ή τα συνολικά σχέδια για το υπόλοιπο του συγκεκριμένου κρησφύγετου.

Υπήρχαν φυσικά πολλές άλλες προφυλάξεις και μέτρα ασφαλείας.Για παράδειγμα, στην είσοδο μιας σήραγγας, οι αντάρτες τοποθετούσαν κρυμμένη μια νάρκη. Εάν ο εισβολέας ανακάλυπτε το μυστικό υπόγειο κρησφύγετο τους, θα ανατινασσόταν σε κάθε προσπάθεια εισόδου. Αν κάποιος κατάφερε να γλιστρήσει μέσα, υπήρχαν καρφιά-παγίδες στημένα μυστικά σε όλες τις τέσσερις γωνίες των υπόγειων χώρων συνάντησης.

Οι σήραγγες του Cu Chi όμως, δεν πέρασαν εντελώς απαρατήρητες από τους Αμερικανούς αξιωματούχους. Αναγνώρισαν τα δαιμόνια πλεονεκτήματα που προσέφεραν στους Βιετκόνγκ, και ως εκ τούτου ξεκίνησαν διάφορες σημαντικές εκστρατείες για να αναζητήσουν και να καταστρέψουν το σύστημα των σηράγγων. Μεταξύ των πιο σημαντικών αυτών αμερικανικών προσπαθειών αναφέρονται οι  Operation Crimp και Operation Cedar Falls.

Η επιχείρηση Crimp ξεκίνησε στις 7 Ιανουαρίου 1966, με τα γιγαντιαία βομβαρδιστικά Β-52 της εποχής εκείνης, το φόβητρο των αμυνομένων παγκοσμίως, να ρίχνουν τριάντα τόνους εκρηκτικών στην περιοχή του Cu Chi, μετατρέποντας με τον αποτελεσματικότερο τρόπο την άλλοτε πλούσια ζούγκλα σε ένα απόκοσμο τώρα σεληνιακό τοπίο.

Η επιχείρηση, γενικώς, ως επί το πλείστον, απέτυχε. Όταν ακόμα τα στρατεύματα έβρισκαν μια σήραγγα, υποτιμούσαν συχνά το μέγεθός της. Στην αρχή κάποιοι έμπαιναν μέσα στα τούνελ να ψάξουν, αλλά γρήγορα αποδείχτηκε άκρως επικίνδυνη υπόθεση, αφού οι σήραγγες σε διάφορα σημεία ήταν ναρκοθετημένες με τον αποτελεσματικότερο τρόπο.

Οι  κύριες αντιδράσεις των Αμερικανών για την αντιμετώπιση του ανοίγματος μιας σήραγγας φαίνεται ότι ήταν η εκτόξευση δηλητηριωδών αερίων ή μεγάλων ποσοτήτων νερού για να αναγκάσουν τους αντάρτες να βγουν στην επιφάνεια ή να πετάξουν μερικές χειροβομβίδες κάτω από τις τρύπες που έβρισκαν. Ο έξυπνος σχεδιασμός όμως των σηράγγων μαζί με τη στρατηγική χρήση των θυρών-παγίδων και των αποτελεσματικότατων συστημάτων φιλτραρίσματος του αέρα, εξουδετέρωσαν σε μεγάλο βαθμό την αμερικανική τεχνολογία.

Ωστόσο, ένας Αυστραλός ειδικός στην στρατιωτική μηχανική, αποτόλμησε μια επιχείρηση στο τούνελ ψάχνοντας εξαντλητικά για σήραγγες βιετνάμ σχορετσανίτηςτέσσερις ημέρες, βρίσκοντας πυρομαχικά,  ραδιοεξοπλισμό, ιατρικές προμήθειες και τρόφιμα καθώς και ενδεικτικά σημεία παρουσίας Βιετκόνγκ, ανακαλύπτοντας για πρώτη φορά ιδίοις όμμασι την  τεράστια στρατιωτική σημασία των σηράγγων. Σε  διεθνή συνέντευξη τύπου στη Σαϊγκόν λίγο μετά την Επιχείρηση Crimp, ο επικεφαλής της επιχείρησης προσφώνησε τους άνδρες του ως "κουνάβια σηράγγων", ενώ ένας αμερικανός δημοσιογράφος, "αρουραίους των σηράγγων"!

Από τα λάθη τους και τις ανακαλύψεις των Αυστραλών, οι Αμερικανοί συνειδητοποίησαν ότι χρειάζονταν έναν άλλο, νέο τρόπο προσέγγισης στο πρόβλημα και το δίλημμα των σηράγγων. Άρχισαν κατόπιν την εκπαίδευση σε μια ομάδα εθελοντών ελίτ στην τέχνη του πολέμου της σήραγγας, οπλισμένους μόνο με ένα πυροβόλο όπλο, ένα μαχαίρι, ένα φακό και ένα κομμάτι σπάγκο, θυμίζοντας το μίτο της Αριάδνης.

Οι ειδικοί, κοινώς γνωστοί ως αρουραίοι σηράγγων, θα έμπαιναν στις σήραγγες μόνοι τους και θα προχωρούσαν ίντσα-ίντσα ελέγχοντας το περιβάλλον για πάσης φύσεως παγίδες, αφού στην ουσία δεν υπήρχε κανένα πραγματικό δόγμα γι'αυτή την προσέγγιση, ούτε προηγούμενη ανάλογη εμπειρία. Παρά την ανανεωμένη όμως προσπάθεια για την καταπολέμηση του εχθρού με τους δικούς του όρους, η επιχείρηση παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό ανεπιτυχής στην εξάλειψη της εξουσίας των σηράγγων.

Το 1967, κάποιος άλλος στρατηγός προσπάθησε να δρομολογήσει μεγαλύτερη επίθεση στις σήραγγες Cu Chi και το Τρίγωνο του Σιδήρου (TriangleofIron), με το όνομα  Επιχείρηση Cedar, περίπου ίδιας προσέγγισης με την προηγούμενη Crimp, αλλά με 30.000 στρατεύματα αντί των 8.000. Στις 18 Ιανουαρίου, οι "αρουραίοι των σηράγγων" ήρθαν σε επαφή με την έδρα σηράγγων του Cu Chi η οποία περιείχε μισό εκατομμύριο έγγραφα που αφορούσαν όλα τα είδη της στρατιωτικής στρατηγικής, όπως χάρτες των αμερικανικών βάσεων, λεπτομερείς πληροφορίες για τα άλλα κινήματα στην Καμπότζη, στο Βιετνάμ, τους καταλόγους των πολιτικών υποστηρικτών και ακόμη σχέδια για την απόπειρα δολοφονίας του Ρόμπερτ Μακ Ναμάρα (Robert McNamara).

Σε γενικές γραμμές όμως, η επιχείρηση Cedar Falls απέτυχε στο στόχο της, να καταστρέψει δηλαδή το κομμουνιστικό φρούριο της περιοχής. Μέχρι το 1969, τα βομβαρδιστικά B-52 αφέθηκαν ελεύθερα από τους βομβαρδισμούς στο Βόρειο Βιετνάμ και άρχισαν να στοχεύουν το Cu Chi και το υπόλοιπο του Τριγώνου του Σιδήρου. Τελικά το εγχείρημα αποδείχθηκε επιτυχές, αλλά μάταιο. Προς το τέλος του πολέμου, οι σήραγγες βομβαρδίστηκαν τόσο βαριά και βίαια που μερικά τμήματα  πραγματικά υπέκυψαν και άλλα τμήματα εκτέθηκαν σε ελεύθερη θέα. Αλλά μέχρι τότε, είχαν καταφέρει να προστατέψουν αποτελεσματικά τις μονάδες των ανταρτών και τους έδωσαν πολύτιμο χρόνο να βρουν άλλες λύσεις επιβίωσης και καταστροφής του εχθρού.

Καθ' όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι σήραγγες της ευρύτερης περιφέρειας του Cu Chi, αποδείχθηκαν πηγή απογοήτευσης για τον αμερικάνικο  στρατό  στη Σαϊγκόν. Οι Βιετκόνγκ ήταν τόσο καλά εδραιωμένοι στην περιοχή μέχρι το 1965, ώστε  αυτοί ουσιαστικά ρύθμιζαν το χρόνο και τις λεπτομερέστερες συνθήκες των μαχών με τους εισβολείς. Η ιστορία μας είπε ότι οι σήραγγες των αγωνιστών επέτρεψαν στους αντάρτες στην περιοχή  του Νοτίου Βιετνάμ να επιβιώσουν, να παρατείνουν τον πόλεμο και να αυξήσουν το οικονομικό κόστος και τις αμερικανικές απώλειες μέχρι την τελική απόσυρσή τους το 1972 και την τελική ήττα και ίδρυση του  επανενωμένου Βιετνάμ το 1975.

Το όλο συγκρότημα των σηράγγων, μήκους εκατόν είκοσι χιλιομέτρων ή εβδομήντα πέντε μιλίων στοCu Chi, σήμερα προστατεύεται από την κυβέρνηση του Βιετνάμ και μετατράπηκε σε Μνημείο του Πολέμου. Οι σήραγγες είναι ένα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο και οι επισκέπτες συνήθως ξεναγούνται στα ασφαλέστερα μέρη του συστήματος των σηράγγων. Μερικές σήραγγες έχουν γίνει μεγαλύτερες για να φιλοξενήσουν το ολοένα και μεγαλύτερο ρεύμα κάποιων περίεργων τουριστών της δύσης, ενώ χαμηλής ισχύος φώτα έχουν εγκατασταθεί σε αρκετά από αυτά για την ευχερέστερη προσπέλαση και δίοδο.

Μερικές συμπληρωματικές τουριστικής φύσεως παρεμβάσεις, περιλαμβάνουν συνεδριακές αίθουσες και χώρους όπου οι επισκέπτες μπορούν να απολαύσουν ένα απλό γεύμα όπως οι μαχητές εκείνης της εποχής έκαναν. Τα άλλα αξιοθέατα στο επίγειο επίπεδο περιλαμβάνουν πιθήκους σε κλουβιά, πώληση αναμνηστικών και ένα σκοπευτήριο.

Το Μουσείο CuChi War History Museum δε βρίσκεται στη θέση των σηράγγων, αλλά στην κεντρική περιοχή της πόλεως του Cu Chi. Με λίγους επισκέπτες, η κατάστασή του είναι μάλλον απογοητευτική και αποκαρδιωτική. Τα εκθέματα έχουν σαφέστατα ένα σκοπό, αυτόν της προπαγάνδας. Υπάρχει μια συλλογή από ανατριχιαστικές φωτογραφίες που δείχνουν σοβαρά τραυματίες ή νεκρούς αμάχους μετά από τις αμερικανικές επιθέσεις με βόμβες ή να καίγονται από ναπάλμ.

Ένας πίνακας στον τοίχο δείχνει Αμερικανούς στρατιώτες οπλισμένους με τουφέκια να υφίστανται επίθεση  από αγρότες του Βιετνάμ οπλισμένους μόνο με ελαστικά. Ένας τοίχος του μουσείου περιλαμβάνει έναν μακρύ κατάλογο ονομάτων των ανταρτών που σκοτώθηκαν στην περιοχή Cu Chi. Μια διπλανή αίθουσα εμφανίζει πρόσφατες φωτογραφίες των ευημερούντων εργοστασίων και αγροκτημάτων, σε μια προσπάθεια να δείξει τα οφέλη της σοσιαλιστικής επανάστασης του Βιετνάμ. Στο λόμπι κοντά στην είσοδο, το άγαλμα του Χο Τσι Μινχ με το δεξί χέρι υψωμένο, χαιρετάει τους επισκέπτες.

Βιβλιογραφία σχετικών παραθεμάτων και αναφορών

Ελληνική

1.     Βασσάλου Κυριακή: Βιετνάμ: Μια γλυκιά λωρίδα γης στη Νοτιοανατολική Ασία. Εφημερίδα Καθημερινή. Τετάρτη 24 Οκτωβρίου 2007.

2.    Νικολάου Νίκος: Βιετνάμ. Η χώρα των 3000 καταπράσινων νησιών. Εφημερίδα Το Βήμα. 2 Απριλίου 2000. 

3.    Ραφαηλίδης Βασίλης: Επαναστατικά και απελευθερωτικά κινήματα. Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου (Σελίδες 27-66). Νοέμβριος 1997. Αθήνα.

4.    Klausewitz von Karl: Περί του Πολέμου. Μετάφραση-Επιμέλεια: Νατάσα Ξεπουλιά. Εκδόσεις Βάνιας. 1999. Θεσσαλονίκη.

Ξενόγλωσση

1.      Mangold Tom, Penycate John: The Tunnels of Cu Chi. Berkley Books. New York.  1986. USA.

2.      Sandy MacGregor, Thomson Jimmy: No need for Heroes. Calm Pty Ltd.  1993. Australia.

3.      Vo M. Nghia: Saigon: A History.McFarland and Co Inc. August 2011. U.S.A.

4.    Vo M. Nghia, Dang V. Chat, Ho V. Hien:  The Women of Vietnam. Outskirts Press, August 2008. U.S.A.