Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Στο παλιότερο βιβλίο της ιστορίας του Μπακού

Το 1966 η συνολική περιοχή Γκομπουστάν ανακηρύχτηκε ως εθνικό ιστορικό ορόσημο του Αζερμπαϊτζάν

μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίο

Κατηφορίζοντας από το Μπακού προς το Γκομπουστάν. Στο βάθος η βρώμικη, αλλά τόσο πολύτιμη, Κασπία Θάλασσα.

Του Γεωργίου Νικ. Σχορετσανίτη

Εξήντα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Μπακού, στη δυτική όχθη της Κασπίας Θάλασσας, ένας λόφος με υπέροχες φυσικές βραχογραφίες βρίσκεται ανέπαφος αιώνες τώρα. Το έδαφος του Γκομπουστάν (Gobustan) εδώ κόβεται με πολλά, μερικές φορές αρκετά βαθιά φαράγγια, τα οποία και δίνουν και την γεωγραφική ονομασία της τοποθεσίας. Το 1966 η συνολική περιοχή Γκομπουστάν ανακηρύχτηκε ως εθνικό ιστορικό ορόσημο του Αζερμπαϊτζάν, σε μια προσπάθεια να διατηρηθούν τα αρχαία γλυπτά, τα ηφαίστεια λάσπης και οι πέτρες του φυσικού αερίου της  περιοχής και τα  γύρω βουνά ετέθησαν υπό την νομική προστασία της κεντρικής κυβέρνησης.

Από το 2007 η περιοχή του Γκομπουστάν βρίσκεται κάτω από την ομπρέλα της Ουνέσκο, επειδή θεωρείται εξαιρετικής οικουμενικής αξίας για την ποιότητα και την πυκνότητα της τέχνης των βραχογραφιών και των εικόνων τέχνης που παρουσιάζουν οι συλλογές από το κυνήγι, την πανίδα, τη χλωρίδα και τους τρόπους ζωής στους προϊστορικούς χρόνους και ακόμα  για την πολιτιστική συνέχεια μεταξύ των προϊστορικών και μεσαιωνικών χρόνων που αντανακλά γενικότερα η περιοχή.

Κατά τη διάρκεια πολλών αιώνων, υπό την επίδραση του ήλιου, του ανέμου, της σεισμικής δραστηριότητας και των κατακρημνίσεων έσπασαν μεγάλοι ογκόλιθοι και κατρακύλησαν κάτω στις πλαγιές των λόφων.

Εδώ, στην περιοχή που εμφανίζεται το φανταστικό ετούτο σκηνικό της παλαιάς καταστροφής, τα τεράστια μπλοκ από πέτρες και βράχους πίεζαν το ένα το άλλο, σχηματίζοντας είκοσι περίπου μικρά και μεγάλα σπήλαια και επαρκή  στέγαστρα που λειτουργούσαν ως ανέλπιστο φυσικό καταφύγιο για τους κατοίκους.

Η αρχαιολογική αξία του Γκομπουστάν ανακαλύφθηκε όταν μια ομάδα εργατών πήγε στο ορυχείο για τη λήψη ποσοτήτων χαλικιού, το 1930, και ένας υπάλληλος του ορυχείου παρατήρησε ιερά γλυπτά πάνω στα βράχια και τεχνητές σπηλιές όπου βρέθηκαν πάμπολλα  σχέδια.

Οι ολοένα αυξανόμενοι σε αριθμό και γνώσεις απασχολούμενοι με τις διάφορες εκφάνσεις του  τουρισμού στη χώρα, συνιστούν την επίσκεψη εκεί και τη θεωρούν ως άκρως επιβεβλημένη και αναγκαία για τη γενικότερη κατανόηση της ιστορίας της χώρας τους. Δεν είχα λόγους να αμφιβάλλω για τις προθέσεις και το περιεχόμενο των λεγομένων τους. Το λεωφορείο ξεκινάει από το Μπακού και φτάνει εκεί αναλόγως της κίνησης του δρόμου σε μια ώρα περίπου.

Η διαδρομή συμπεριλαμβάνει και ακολουθεί  κατά μήκος τη νοτιοδυτική ακτή της Κασπίας Θάλασσας βγαίνοντας από την πόλη του Μπακού, διαδρομή που γεμίζει το μάτι με αγωγούς πετρελαίου, δεξαμενές καυσίμων, αμέτρητα αυτοκίνητα, βασικά βυτιοφόρα που πηγαινοέρχονται γεμίζοντας την μολυσμένη, ούτως ή άλλως, ατμόσφαιρα με κουρνιαχτό, οι ακτές της Κασπίας τίποτα το ιδιαίτερο από αισθητικής απόψεως, τουναντίον θεωρούνται από όλους, κι εδώ βεβαίως έχουν την ίδια άποψη, από τις πλέον μολυσμένες παγκοσμίως, και πώς να μην είναι εξ άλλου, σε ολόκληρη της επιφάνεια της θάλασσας αμέτρητος αριθμός εξεδρών που χρησιμοποιούνται για την εξόρυξη του πολύτιμου πετρελαίου, εικόνα ερεθιστική και τραυματική για τον ασυνήθιστο σε τέτοια παιχνίδια του βλέμματος, σε κάποια σημεία ο δρόμος να διασταυρώνεται με παλιές σοβιετικές σιδηροδρομικές γραμμές, σε ανυποληψία βεβαίως σήμερα, που χρησιμοποιούνταν κάποιες δεκαετίες για τη μεταφορά του μαύρου χρυσού πέρα μακριά στον Εύξεινο Πόντο, κι απ’ εκεί με πλοία απέναντι στις ακτές της σημερινής Ρωσίας.

Η πανίδα αναιμική, οι λίγοι μικροί θάμνοι, ατάκτως ερριμμένοι, δε φαίνεται πως μπορούν να σώσουν την όλη κατάσταση,  διαδρομή όχι ευχάριστη αλλά σίγουρα πρωτότυπη για τον ξενόφερτο και τον αδαή. Σε κάποιο σημείο τελικά, το δάσος των  βράχων πέρα μακριά, φαίνεται να σπάει τη μονοτονία του ανυπόφορου ορίζοντα! 

Το Γκομπουστάν, λέει ο ξεναγός της περιοχής, είναι πολύ πλούσια περιοχή  σε αρχαιολογικά μνημεία. Στο αποθεματικό του έχει περισσότερες από 6.000 βραχογραφίες που χρονολογούνται μεταξύ 5.000 και 40.000 χρόνων. Η τοποθεσία  διαθέτει επίσης απομεινάρια κατοικημένων σπηλαίων, οικισμούς και τάφους, όλα να αντανακλούν μια εντατική ανθρώπινη χρήση από τους κατοίκους της περιοχής μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοκατά την υγρή περίοδο που ακολούθησε την τελευταία εποχή των παγετώνων, από την Ανώτερη Παλαιολιθική μέχρι το Μεσαίωνα.

Η περιοχή καλύπτει μια έκταση 537 εκταρίων  και είναι μέρος της ευρύτερης προστατευόμενης περιοχής του Γκομπουστάν. Ανεβαίνουμε σταδιακά από το σημείο στάθμευσης του λεωφορείου τα μονοπάτια προς τους βράχους ψηλά, αλλά με προσοχή. Ο ξεναγός εργάστηκε εδώ για δέκα χρόνια στις ανασκαφές και τις χαρτογραφήσεις των ευρημάτων και των επιγραφών και οπωσδήποτε γνωρίζει την περιοχή αρκετά καλά.

Το κλίμα της περιοχής του Γκομπουστάν,  είναι  ξηρό και ημιτροπικό  με μάλλον ήπιους χειμώνες και πολύ ζεστά και ξηρά καλοκαίρια. Η παρουσία σπάνιας και  άγριας χλωρίδας μαρτυρεί ότι το κλίμα της περιοχής μερικές δεκάδες χιλιάδες χρόνια πριν, ήταν  τέτοιο ώστε οι πηγές μάλλον αφθονούσαν  σε νερό.

Στο μακρινό εκείνο παρελθόν, η χλωρίδα και η πανίδα του Γκομπουστάν  ήταν ασύγκριτα πιο πλούσια. Το τοπίο της αντιπροσώπευε ένα είδος σαβάνας, με το  αντίστοιχο φυσικά κλίμα. Εδώ βρισκόντουσαν μεγάλα κοπάδια άγριων ταύρων, κατσίκες, ελάφια, άγρια ​​άλογα, γαϊδούρια, αγριογούρουνα, γαζέλες,  λιοντάρια, λύκοι, αγριόγατες και λεοπαρδάλεις. Ο φυτικός κόσμος του Γκομπουστάν  τώρα έχει έναν χαρακτήρα που είναι κοινός  για ερήμους και ημιερήμους. Αποτελείται από ανίκανα  πράσινα χόρτα, μικρούς  θάμνους και παρόμοια ανθεκτικά μακροχρόνια φυτά.

μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοΗ πανίδα της περιοχής βαίνει συνεχώς μειούμενη τις τελευταίες δεκαετίες. Οι φυσικοί κάτοικοί της, τώρα είναι σπάνιες αλεπούδες, τσακάλια, λύκοι, λαγοί και άγριες ​​γάτες, κοτόπουλα των βουνών, αγριοπερίστερα, κορυδαλλοί, μαζί με πολλά φίδια και σαύρες.

Οι περισσότερες από τις βραχογραφίες απεικονίζουν πρωτόγονους ανθρώπους σε φάσεις εργασίας, ζώα, κυνήγια και μάχες. Αρκετά από τα ζώα βρίσκονται σκαλισμένα πάνω στους βράχους, ζώα που προφανώς χρησιμοποιούσαν στην εποχή τους ή κυνηγούσαν οι άνθρωποι και τα οποία ο ερασιτέχνης σκαλιστής αποτύπωσε δεόντως.

Σύμφωνα με τις βραχογραφίες, οι κάτοικοι της περιοχής επιδίδονταν και στο ψάρεμα ήδη από τον δέκατο και ένατο αιώνα π. Χ. Ο πρωτόγονος εκείνος άνθρωπος λάτρευε επίσης τη φωτιά, το νερό, τα βουνά και τα δέντρα κι έκανε θυσίες σ’ αυτά. Οι παραστάσεις στους βράχους δείχνουν σκηνές θυσιών και τελετουργικούς χορούς που συνδέονταν μ’ αυτές, και οι οποίοι  προσομοιάζουν με κάποιους παλιούς παραδοσιακούς  χορούς του Αζερμπαϊτζάν.

Όλες οι βραχογραφίες και τα ευρήματα των ανασκαφών εδώ, δίνουν πολύτιμες πληροφορίες για την εξέλιξη της ιστορίας και του πολιτισμού μιας εκάστης εποχής, και κυρίως για την ιστορική αδιατάραχτη ενότητα της ευρύτερης περιοχής του Μπακού. Η ενότητα αυτή επιβεβαιώνεται από το γεγονός της ανεύρεσης σε αρχαιολογικές ανασκαφές στην περιοχή γύρω από τον Πύργο της Παρθένου στην παλιά πόλη του Μπακού, μιας ξύστρας για τσακμακόπετρα και ενός μαχαιριού παρεμφερών με αυτά που βρέθηκαν στο Γκομπουστάν, και τα οποία τοποθετούνται χρονικά στα  12.000-8.000 χρόνια π. Χ.

Το γεγονός ότι το Γκομπουστάν κατοικείται από χιλιάδες χρόνια, μαρτυρούν τα ευρήματα των πολλαπλών ανασκαφών. Πολλά γεωργικά εργαλεία βρέθηκαν εδώ που ανάγονται στην εποχή του Χαλκού. Μυλόπετρες, κεραμικά δοχεία, βέλη, κοντάρια, ηνία για όργωμα  και άλλα παρόμοια. Κι ακόμα κοσμήματα από διάφορα μέταλλα και ημιπολύτιμοι λίθοι που εξηγούνται από το γεγονός ότι το Μπακού ως πόλη της αιώνιας φλόγας συγκέντρωνε πολλούς ξένους προσκυνητές από περιοχές όπως την Ινδία, Συρία, Φοινίκια και Αίγυπτο.

Μικρά κατοικίδια ζώα, πρόβατα και άλογα εκτρέφονταν εδώ γύρω στην εποχή του Χαλκού, αφού αφθονούν στις βραχογραφίες, ενώ είχαν ήδη αναπτυχθεί σταδιακά και οι διαδικασίες επεξεργασίας των μετάλλων και η δημιουργία πρωτόγονων όπλων και χρηστικών μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοαντικειμένων απ’ αυτά. Απεικονίσεις καραβανιών με καμήλες και άλογα, σημάδια από τροχιές συρόμενων κάρων με τροχούς  πάνω σε βραχώδεις βάσεις, που συνέδεαν την περιοχή με άλλες γειτονικές, έλκουν την ιστορία τους από τη δεύτερη χιλιετία π. Χ.

Οι γραφικές αναπαραστάσεις των δραστηριοτήτων που συνδέονται με το κυνήγι και το ψάρεμα σε μια εποχή που το κλίμα και η βλάστηση της περιοχής ήταν θερμότερα και υγρότερα  από ότι σήμερα, είναι συχνές και πολλές.  Πουλιά και ψάρια αναπαρίστανται, τα περισσότερα στο πραγματικό τους μέγεθος.

Πολλά απ’ αυτά ανάγονται στους πρώτους αιώνες μ.Χ. Αλλά και γύρω από τα τείχη της πόλεως του Μπακού ανευρέθηκαν σειρές από κόκκαλα ψαριών της ίδιας περιόδου. Επιπλέον σε μερικά χωριά 7-8 χιλιόμετρα γύρω στη χερσόνησο Αμπσερόν βρέθηκαν πάμπολλα απολιθώματα ζώων. Μεταξύ αυτών πρέπει να αναφέρουμε ότι οι πεισματικοί επιστήμονες βρήκαν το κρανίο ενός  μεγάλου αλόγου, μια αρχαία ύαινα, ένα μέρος του σκελετού ενός ρινόκερου,  το απολίθωμα του κρανίου ενός ελαφιού και ενός μεγάλου βούβαλου.

Κι ακόμα σκελετούς λιονταριών, λύκων, μεγάλου μεγέθους ελαφιών, αρκούδων, υαινών, ρινόκερων, αλόγων, γαϊδάρων κι ακόμα οστά πτηνών, εντόμων  και πουλιών. Οι αρχαιολόγοι πάντως τονίζουν ότι ανθρώπινα υπολείμματα δεν βρέθηκαν εκεί. Όλα αυτά τα απολιθώματα και οι ανακαλύψεις όμως, οδηγούν εμμέσως στο συμπέρασμα ότι εκείνη την περίοδο η ευρύτερη περιοχή του Μεγάλου μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοΚαυκάσου κατοικούνταν και κατά τη ανθρώπους. Στο κέντρο του Μπακού κατά τη διάρκεια εκσκαφών για τη δημιουργία υπόγειου σιδηρόδρομου, βρήκαν ένα τεράστιο κέρατο ελαφιού που  πιθανολογείται ότι ανήκει στην Παλαιολιθική εποχή.

Γύρω στην τέταρτη χιλιετία π. Χ. η στάθμη των νερών της Κασπίας Θάλασσας ήταν τόσο ανεβασμένη ώστε πολλάκις πλημύριζαν τα σπήλαια των ανθρώπων που έμεναν στο Γκομπουστάν. Οι βάρκες τότε ήταν φαίνεται το κατ’ εξοχήν μέσο μετακίνησης εκείνων των κατοίκων.

Αναπαραστάσεις με βάρκες φτιαγμένες από καλάμια στους τοίχους, ανθρώπους με κουπιά ανά χείρας, βάρκες με  ένοπλους κωπηλάτες, πολεμιστές με λόγχες στα χέρια τους, εικόνες από τον ήλιο και τα αστέρια. Τα πετρογραφικά χαρακτικά στους βράχους είναι μια εξαιρετική μαρτυρία για έναν τρόπο ζωής της περιόδου από την έκτη έως την τρίτη χιλιετία π. Χ. που φυσικά έχει εξαφανιστεί αφήνοντας ελάχιστα ίχνη.

Η συμβολή του Νορβηγού επιστήμονα Thor Heyerdahl, ήταν κεφαλαιώδους σημασίας για την γενικότερη προσπάθεια ανακάλυψης, κατάταξης και ερμηνείας των αξιοσημείωτων ετούτων αρχαιολογικών ευρημάτων.

Από τη διακήρυξη της ανεξαρτησίας του κράτους στις 18 Οκτωβρίου 1991 και έκτοτε, η οικοδόμηση μιας ανοιχτής κοινωνίας στο Αζερμπαϊτζάν δημιούργησε μεγαλύτερες ευκαιρίες για πολίτες ξένων χωρών για να έρθουν στο Αζερμπαϊτζάν, τόσο για λόγους εργασίας, όσο και ως τουρίστες σπανιότερα.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, παρατηρήθηκε όπως ήταν λογικό και αναμενόμενο μια φυσική αύξηση του ενδιαφέροντος σε όλες τις σφαίρες μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοτης ζωής του Αζερμπαϊτζάν, συμπεριλαμβανομένου βεβαίως και του ιστορικού του παρελθόντος.

Η δυσκολία για το τελευταίο θέμα έγκειται επί του παρόντος στο γεγονός ότι δεν υφίσταται κανένα υλικό στην αγγλική γλώσσα, αλλά για να είμαστε πιο ειλικρινείς ούτε στην αζερική καλά-καλά, κι έτσι  υπάρχουν ορισμένα σοβαρά προβλήματα όσον αφορά  την ικανοποίηση αυτού του  πιθανού ενδιαφέροντος.

Ως μέρος της διαδικασίας σχηματισμού της Γης, ​​η φυσική και γεωγραφική κατάσταση του Αζερμπαϊτζάν πήρε το σχήμα της πάνω από τρία εκατομμύρια χρόνια πριν, κατά τη λήξη της τρίτης περιόδου (Νεογενούς) και την έναρξη της τέταρτης περιόδου, της Ανθρωπογενούς, περίοδος κατά την οποία σχηματίστηκαν και οι μεγάλοι ορεινοί όγκοι της περιοχής. Εδώ η περιοχή ήταν πάντοτε πλούσια σε φυσικούς πόρους και ιαματικές πηγές με μοναδική χλωρίδα και πανίδα.

Το ευνοϊκό φυσικό και γεωγραφικό περιβάλλον του Αζερμπαϊτζάν, ήταν η αιτία που έγινε από τις πρώτες τοποθεσίες που κατοικήθηκε από τους ανθρώπους. Σύμφωνα με τις τελευταίες επιστημονικές έρευνες, ο Homo habilis (το πρακτικό άτομο) εγκαταστάθηκε εδώ περίπου μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίο2-2.5 εκατομμύρια  χρόνια πριν. Έτσι φυσικά ξεκίνησε και  η ιστορία της περιοχής ετούτης.

Ανασύρω προσεκτικά στη μνήμη απ’ τα υπολείμματα των  εφηβικών μου διαβασμάτων,  ότι η κατηγοριοποίηση της ιστορίας σε περιόδους, είναι εν πολλοίς  θεωρητικό και μεθοδολογικό ζήτημα.

Στο πλαίσιο της θεωρίας του ιστορικού υλισμού, ο Καρλ Μαρξ (1818-1883) διαίρεσε την ανθρώπινη ιστορία σε πέντε κοινωνικο-οικονομικούς σχηματισμούς, ήτοι την πρωτόγονη κοινότητα, τη  δουλεία, τη φεουδαρχία, τον καπιταλισμό και τέλος τον κομμουνισμό. Θα μπορούσε κανείς να ισχυρισθεί ότι ο ιστορικός υλισμός, η οποία έγινε η επίσημη θεωρία της σοβιετικής εποχής (1917-1991), κατέρρευσε με την διάλυση της τελευταίας εις πλείονα εξ ων συνετέθη.

Η θεωρία των τοπικών πολιτισμών βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής από τότε που εμφανίστηκε. Οι N.Y. Danilevsky (1822-1885), O. Spengler (1880-1936)  και A. Toynbee (1889-1975) προσδιόρισαν ένα αριθμό τέτοιων τοπικών πολιτισμών. Ο Κ. Jaspers (1883-1969), ο οποίος προχώρησε πιο πέρα από τη θεωρία της ενότητας της παγκόσμιας ιστορίας, την χώρισε σε τρεις φάσεις, εκ των οποίων η μία μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοαντικατέστησε την άλλη διαδοχικά (προϊστορική, ιστορική και παγκόσμια ιστορική).

Οι διάφορες κατηγοριοποιήσεις που χρησιμοποιήθηκαν τελευταία  για τη μελέτη της ιστορίας της χώρας του Αζερμπαϊτζάν δεν οδήγησαν σε πλήρη εικόνα της ιστορίας του έθνους. Έτσι προέκυψε η ανάγκη για μια νέα έκδοση και κυρίως σε μια  καινούργια κατανομή του ιστορικού υλικού  που θα πρέπει να αναζητηθεί μέσα στην ίδια την ιστορική του εξέλιξη. Εδώ, ο βασικός παράγοντας ήταν σαφώς η ίδια η κρατική υπόσταση στις διάφορες φάσεις της ιστορίας.

Αυτή η προσέγγιση της ιστορίας του Αζερμπαϊτζάν δημιουργεί μια νέα αντικειμενική εικόνα της ιστορικής του εξέλιξης, παράλληλα μελετάει την κάθε εποχή με τον  πολιτισμό της, προσδιορίζει τη θέση του  έθνους και το  ρόλο του  στην παγκόσμια ιστορία και τέλος διευκρινίζει την εμπειρία και τα διδάγματα που ακολουθούν την ιστορική αυτή εξέλιξη.

Εκτός από τα πετρογλυφικά, υπάρχει σε κάποια γωνιά του ξέφωτου και ένας  μουσικός πολύτιμος λίθος, περίεργος στην εμφάνιση, γνωστός ως Gaval Dash.  Κάνει διαφορετικό ήχο, σαν να κτυπάει κάποιος το ντέφι σε διάφορα σημεία με διάφορη ισχύ. Όλα αυτά βεβαίως μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοείναι αποτέλεσμα του συνδυασμού διαφορετικών και μακροχρόνιων δράσεων επί της σύστασης των πετρωμάτων του μοναδικού κλίματος, του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που απαντά και σε τούτη την περιοχή, όπως άλλωστε και στις περισσότερες περιοχές του Αζερμπαϊτζάν.

Επί τη βάσει πολυετών ερευνών, ο βρεττανός επιστήμονας DavidRoll,  διετύπωσε την ομολογουμένως φιλόδοξη θεωρία και κατέληξε στο  συμπέρασμα ότι ο περιβόητος… Παράδεισος της Βίβλου πρέπει να εντοπιζόταν στην περιοχή του Αζερμπαϊτζάν, κάπου μεταξύ της Ταυρίδας και της Ούρμια.

Στα κείμενά του ισχυρίζεται πως εδώ ήταν τα μέρη που κατοίκησαν οι Αδάμ και Εύα, και πως από εδώ ξεκίνησε ολόκληρος ο ανθρώπινος πολιτισμός. Μέσω της Σουμερίας μετακινήθηκε με βάρκες παρόμοιες με αυτές που απεικονίζονται στο Γκομπουστάν και έφτασε στην μακρινή Αίγυπτο. Σύμφωνα πάντως με την αρχαία Αιγυπτιακή Μυθολογία, πέρα μακριά από τη θάλασσα, υπάρχει ένα "Νησί της φωτιάς" όπου οδεύουν οι ψυχές των Φαραώ.

Εκεί σ’ ένα ψηλό βουνό υπάρχει ένας όφις που προστατεύει την φλόγα σε αιώνια βάση. Στην Αιγυπτιακή Μυθολογία, το ταξίδι τους στο "Νησί της Φωτιάς" συμβόλιζε την επιστροφή στην Κασπία Θάλασσα, δηλαδή στην αρχαία Μητέρα τους απ’ όπου κατάγεται και ήρθε η δυναστεία τους  κάποια στιγμή στην Αίγυπτο. Το "Νησί της Φωτιάς" πρέπει χωρίς αμφιβολία να βρισκόταν στην γύρω περιοχή του Μπακού, όπου προσέρχονταν ουκ ολίγοι προσκυνητές απ’ όλα τα μέρη του γνωστού τότε κόσμου. Αυτό έρχεται να ενισχυθεί από το γεγονός ότι οι σκαλισμένες βάρκες στις βραχογραφίες του Γκομπουστάν, ομοιάζουν σχεδόν τελείως με εκείνες των αρχαίων Αιγυπτίων.

Όλα αυτά έρχονται τελικώς σε πλήρη ταύτιση με τα λεγόμενα του Νορβηγού επιστήμονα ThorHeyerdahl, ο οποίος επίσης ισχυρίστηκε επίμονα  ότι η γη του Αζερμπαϊτζάν είναι σίγουρα ένα από τα αρχαία κέντρα του ανθρώπινου πολιτισμού. Ο Heyerdahl έκανε τέσσερις επισκέψεις στο Αζερμπαϊτζάν, στα χρόνια 1981, 1994, 1999 και 2000.

Αυτός ο έμπειρος σε περιπλανήσεις και εξερευνήσεις Νορβηγός, είχε γοητευτεί από τα χαρακτικά του Γκομπουστάν και μάλιστα ήταν  σχεδόν πεπεισμένος ότι το καλλιτεχνικό ύφος τους μοιάζει πολύ με τα γλυπτά που βρέθηκαν στην πατρίδα του τη Νορβηγία. Τα σχέδια των πλοίων ιδίως, θεωρήθηκαν από τον Heyerdahl ως παρόμοια με της πατρίδας του. μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίο

Η απλή δρεπανοειδής γραμμή αντιστοιχούσε στη βάση του σκάφους  και οι  κάθετες γραμμές στο κατάστρωμα  απεικόνιζαν το πλήρωμα εν δράσει με τα κουπιά ανά χείρας. Σε όλα τα έγγραφα που δημοσίευσε ο εμπειρότατος Thor Heyerdahl, πρότεινε ότι η περιοχή του Αζερμπαϊτζάν, ήταν σίγουρα περιοχή ενός αρχαίου και αρκετά προηγμένου πολιτισμού.

Πίστευε ακράδαντα επίσης ότι οι ντόπιοι σε κάποια φάση της ιστορίας μετανάστευσαν βόρεια μέσω πλωτών οδών για τη σημερινή Σκανδιναβία, χρησιμοποιώντας έξυπνα κατασκευασμένα σκάφη από δέρματα ζώων που θα μπορούσαν  σε δεδομένη στιγμή να διπλωθούν εύκολα σαν πανιά.

Κατά την επίσκεψή του στο Μπακού το 1999, ο Heyerdahl έδωσε διαλέξεις στην Ακαδημία Επιστημών για την ιστορία των αρχαίων σκανδιναβών βασιλέων. Η ομιλία του εστιάστηκε σε μια σημείωση που έγινε από τον ιστορικό Snorri  του 13ου αιώνα.

Ανάμεσα στ’ άλλα είπε: "Ο Odin ένας σκανδιναβός θεός, ήταν ένας από τους βασιλιάδες που ήρθαν  στο Βορρά με τους ανθρώπους του από μια χώρα που ονομάζεται Aser". Ο Heyerdahl ισχυρίστηκε ότι η γεωγραφική θέση της περιοχής Aser ταιριάζει στην περιοχή του σύγχρονου Αζερμπαϊτζάν "ανατολικά του βουνού του Καυκάσου και της Μαύρης Θάλασσας". "Δε μιλάμε πλέον για μυθολογία", είπε ο Heyerdahl, "αλλά για γεγονότα - πραγματικότητες της γεωγραφίας και της ιστορίας. Οι Αζέροι θα πρέπει να είναι υπερήφανοι για μπακού αζερμπαϊτζάν κασπία βιβλίοτον αρχαίο πολιτισμό τους. Είναι εξίσου πλούσιος και μακρόχρονος, όπως αυτός της Κίνας και της Μεσοποταμίας".

Ο Iskhag Jafarzadeh, ένας από τους πρωτοπόρους της αρχαιολογίας και της εθνογραφίας του Αζερμπαϊτζάν, ανακάλυψε πάνω από εβδομήντα έργα τέχνης στο έδαφος του Αζερμπαϊτζάν και μελέτησε επισταμένα τις βραχογραφίες του Γκομπουστάν. Το 1948 κατά τη διάρκεια μιας τέτοιας προσπάθειας, ανακάλυψε λατινικές επιγραφές κοντά στη βάση του βουνού  Boyukdash, το οποίο είναι το ανατολικότερο, από γεωγραφικής απόψεως, ρωμαϊκό εύρημα  και αποδεικτικό στοιχείο, που έχει βρεθεί  μέχρι σήμερα.

Εγγύς του νεοαναγειρόμενου μουσείου της περιοχής του Γκομπουστάν που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει σε λίγα χρόνια που θα ανοίξει τις πύλες του όλα τα αρχαία ευρήματα της ευρύτερης περιοχής, βρίσκεται φυλαγμένη αυτή η ογκώδης πέτρα, μέσα σε ένα τετράγωνο χορταριασμένο χώρο κάτω από τη μεγάλη μάζα των βραχωδών σχηματισμών,  περιφραγμένο μ’ ένα χτισμένο τοίχο, μια σειρά από  σιδερένια κάγκελα ύψους δύο μέτρων και μια πόρτα με μια μεγάλη σκουριασμένη κλειδαριά, κατασκευή-προσφορά της επίσημης Ιταλίας. Η επιγραφή είναι επί του παρόντος τουλάχιστον, ξεσκέπαστη, εκτεθειμένη στις ιδιορρυθμίες του ήλιου, της βροχής και των άλλων δυσμενών καιρικών συνθηκών, για άγνωστο ομολογουμένως  λόγο.

Μεταφέρω με κάποια σχετική βοήθεια για τους δυστυχώς δυσεύρετους σήμερα λατινομαθείς τα γραφόμενα της επιγραφής: ‘’ImpDomitiano/CaesareAVG/Germanic/LJulius/ Maximus/ LegXIIFull’’.

Η παλιά επιγραφή πιστοποιεί με τον καλύτερο και πειστικότερο τρόπο ότι ο ρωμαϊκός στρατός σταμάτησε κοντά στο Μπακού κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ των ετών 84 και 96 μ.Χ. Οι Λατίνοι πάντως συγγραφείς, αναφέρουν χαρακτηριστικά ότι η λεγεώνα του Δομιτιανού ξεκληρίστηκε μαζί με τον διοικητή της το έτος 92 μ.Χ. Το αποσπασμένο αυτό τμήμα της 12ης λεγεώνας προφανώς βάδιζε εναντίον του Μπακού και μάλλον αποκρούστηκε έξω από την  πόλη.

Αυτό οριοθετείται χρονικά δέκα έως δεκαπέντε χρόνια μετά την θανάτωση-εκτέλεση του Αγίου Βαρθολομαίου στο Μπακού. Οι ιστορικοί εδώ στο Αζερμπαϊτζάν πιστεύουν ότι αυτή ήταν η λεγεώνα που έλαβε μέρος και στην θανάτωση  του Χριστού.