Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Τα μυστικά της αγγλικής κατασκοπείας ... στα χέρια της Κρήτης

Το ημερολόγιο του γνωστού Άγγλου κατασκόπου Tom Dunbabin ετοιμάζεται να γίνει βιβλίο.

μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμου

Της Κορίνας Καφετζοπούλου

Ένα όνειρο ζωής του επιμελητή Νεώτερης Ιστορίας του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης κ. Κωστή Μαμαλάκη θα γίνει πραγματικότητα και θα φωτίσει, χρόνια μετά, άγνωστες πτυχές της ιστορίας του νησιού κατά τη διάρκεια της κατοχής και όχι μόνο.

Στα χέρια του, πριν μερικές ημέρες παραδόθηκε το ημερολόγιο του επικεφαλής του κλιμακίου της μυστικής υπηρεσίας S.O.E (Υπηρεσία Ειδικών Επιχειρήσεων) στην Κρήτη, Βρετανού αρχαιολόγου, συνταγματάρχη Tom Dunbabin. 

Το ημερολόγιο αυτό είχε επιμεληθεί την δεκαετία του '50, ο Βρετανός αξιωματικός της S.O.E., Patrick Leigh Fermor. 

Περιέχει ονόματα που διαδραμάτισαν κορυφαίους ρόλους κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής στο νησί και είχαν πρωταρχικό ρόλο και στην απαγωγή του Κράιπε, έχοντας βέβαια δίπλα τους σπουδαίους  Κρητικούς αγωνιστές, τα «θεριά» του πολέμου.

Tom Dunbabin μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμουΟ Tom Dunbabin, απεβίωσε το 1955, που σύμφωνα με τον ιστορικό κ. Μαμαλάκη ήταν από τους σημαντικότερους και σοβαρότερους κατασκόπους, καταγόταν από την Τασμανία της Αυστραλίας. Είχε συνεργασία μεταξύ άλλων με τους αντάρτες, την ομάδα Πετρακογιώργη, ήταν ντυμένος με μαύρα ρούχα φορούσε στιβάνια, είχε μούσια και έμοιαζε με Κρητικό.

Το κωδικό του όνομα ήταν Γιάννης και πολλά κομμάτια της ιστορίας αναφέρονται στο πρόσωπό του.    

Ο κ. Μαμαλάκης ήρθε σε επαφή με τους απογόνους του, τους οποίους κατόπιν έρευνας εντόπισε στην Τασμανία. Στα τέλη Μαΐου, συγγενείς του ήρθαν στην Κρήτη και τον επισκέφθηκαν στο Ιστορικό Μουσείο, όπου και του παρέδωσαν το ημερολόγιο του.     

Το ημερολόγιο αυτό θεωρείται βαρύνουσας σημασίας, πηγή για την εξέταση των εξελίξεων στο νησί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

«Πραγματικά δεν πιστεύαμε ότι θα είχαμε την τιμή και τη χαρά να έχουμε στα χέρια μας το προσωπικό ημερολόγιο του Tom Dunbabin. Για μένα προσωπικά ήταν όνειρο ζωής. Πρόκειται για ένα βιβλίο που θα ταρακουνήσει και θα εκδοθεί σε δύο γλώσσες, την ελληνική και την αγγλική».

Η έκδοσή του αναμένεται σε δυο χρόνια, στο πλαίσιο της προσπάθειας που είναι σε εξέλιξη από την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών για την καταγραφή της συλλογικής μνήμης, που τόσο αγνοήθηκε από τους ιστορικούς της Ελλάδας.

Στη Γαλλία αμέσως μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δόθηκε εντολή να καταγραφεί  η μνήμη όσων πολέμησαν ανά γειτονιά. Στην Ελλάδα αυτό δεν έγινε. Δεκάδες άνθρωποι που πολέμησαν, πέθαναν χωρίς ποτέ να έχουν την ευκαιρία να πουν αυτά που είδαν και έζησαν στα πεδία της μάχης. Μέρος της ιστορίας και της αλήθειας θάφτηκε μαζί με τους στρατιώτες αυτού του τόπου.

Υπάρχουν όμως και οι ιστορικοί που δεν αγνοούν τη μνήμη, προφορική ή καταγεγραμμένη σε ημερολόγια.

«Το Ιστορικό Μουσείο, εδώ και χρόνια εκδίδει μια σειρά από βιβλία που λέγονται «Μαρτυρίες». Δίνουμε σημασία στη συλλογική μνήμη. Στην καταγραφή της ιστορίας, εκτός από το στρατηγό, υπάρχει και  ο λοχίας, ο στρατιώτης που καταγράφει την μνήμη του, αυτή είναι η συλλογική μνήμη που κατά κάποιο τρόπο την υποτιμούσαμε. Αυτή η συλλογική μνήμη μεταφέρει στους ιστορικούς απίστευτες λεπτομέρειες» σημειώνει στο MadeinCreta o κ. Κωστής Μαμαλάκης.  

Το πρώτο βιβλίο που εκδόθηκε στη σειρά «Μαρτυρίες» πριν μερικά χρόνια, ήταν με τις μνήμες ενός Άγγλου στρατιώτη, του Reg Spurr, που πολέμησε στη μάχη της Κρήτης στο Ηράκλειο. Συνεχίστηκε με τις μνήμες ενός Γάλλου σαμποτέρ,Jack L.  Sibard μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμου που ήταν έναν από αυτούς που ανατίναξαν το αεροδρόμιο  Ηρακλείου.

Ο Γάλλος σαμποτέρ όταν εκδόθηκε το βιβλίο του, ήταν εν ζωή και παρών στην παρουσίαση.  

Το τρίτο βιβλίο αφορούσε στην μαρτυρία του αντάρτη της ομάδας Πετρακογιώργη, Γεωργίου Αριστείδη μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμου ΤζίτζικαςΤζίτζικα, ενώ φέτος είναι η τέταρτη έκδοση των ημερολογίων του αξιωματικού Γεωργίου Κάβου.

Πρόκειται για το προσωπικό ημερολόγιο ενός Κρητικού αξιωματικού που ανέπτυξε πλούσια δράση κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εκδόθηκε μόλις στη σειρά «Μαρτυρίες» της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών.

Το  βιβλίο Ημερολόγια πολέμου (Αλβανικό μέτωπο – Μέση Ανατολή) του Γεωργίου Ι. Κάββου παρουσιάστηκε στο Ιστορικό Μουσείο Κρήτης τον περασμένο Ιούνιο.

Για την έκδοση μίλησαν ο δρ. κοινωνιολογίας κ. Βαγγέλης Τζούκας, η φιλόλογος κυρία Λύδια Καστρινογιάννη, επιμελήτρια του κειμένου, η συγγραφέας κυρία Κλαίρη Μιτσοτάκη, υπεύθυνη της έκδοσης και ο επιμελητής Νεώτερης Ιστορίας του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης κ. Κωστής Μαμαλάκης.

Γιωργος Κάββος μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμουΟ Γεώργιος Κάββος γεννήθηκε στα Ανώγεια Μυλοποτάμου το 1909. Στα μέσα της δεκαετίας του 1930 φοίτησε στη Σχολή Ευελπίδων και το ξέσπασμα του Ελληνο-ιταλικού πολέμου τον βρίσκει να υπηρετεί ως υπολοχαγός στο 43ο Σύνταγμα Πεζικού, με το οποίο πολέμησε στο αλβανικό μέτωπο ως διοικητής λόχου πολυβόλων.

Μετά την γερμανική επίθεση και την κατάρρευση του μετώπου παρέμεινε για ένα διάστημα στην Αθήνα όπου οργανώθηκε στην αντιστασιακή οργάνωση Ε.Κ.Ο. (Εθνική Κρητική Οργάνωση). Αργότερα διέφυγε στην Μέση Ανατολή όπου υπηρέτησε στο Ελληνικό Στρατηγείο.

Τον Αύγουστο του 1944 αποβιβάστηκε στην Κρήτη συνοδεύοντας τον Αντισυνταγματάρχη Ανδρέα Νάθενα. Στον Ψηλορείτη ανέλαβε την στρατιωτική οργάνωση των ανταρτικών ομάδων και συμμετείχε στον αγώνα εναντίον των κατακτητών.

Μετά την αποχώρηση των Γερμανών υπηρέτησε σε διάφορες θέσεις της ελληνικής στρατιωτικής διοίκησης. Το 1950 αποστρατεύτηκε με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη.

Για ένα διάστημα ασχολήθηκε με την πολιτική και αργότερα με ιστορικές μελέτες. Η σημαντικότερη συγγραφή του αφορά στην Γερμανο-ιταλική κατοχή και αντίσταση στην Κρήτη (1941-1945).

Οι Θρακιώτες στον πόλεμο της Κρήτης

Στο Ιστορικό Μουσείο συνεχώς συλλέγεται πολύτιμο υλικό. Εκτός από το 6ο βιβλίο του Άγγλου κατασκόπου, αυτήν την εποχή ετοιμάζεται η πέμπτη έκδοση που θα κυκλοφορήσει τον επόμενο Μάρτιο, και είναι η μαρτυρία του στρατιώτη Χρήστου Ρουσόπουλου, από την Ορεστιάδα.  

μάχη Κρήτης αγγλική κατασκοπεία Ιστορικό Μουσείο Κωστής  Μαμαλάκης μαρτυρίες πολέμου

Οι Θρακιώτες στρατιώτες πολέμησαν στη Μάχη της Κρήτη, και αυτή είναι μια όχι τόσο γνωστή πτυχή της ιστορίας.

Είχαν έρθει εδώ μέσω Ναυπλίου και άφησαν τη ζωή τους, στο νησί. Όσοι επέζησαν πιάστηκαν αιχμάλωτοι, εγκλείστηκαν στο Καπετανάκειο που τότε ήταν γηροκομείο, και από εκεί οι Γερμανοί τους έστειλαν ως κρατούμενους πίσω στη Θράκη.

«Ένας από αυτούς ο Χρήστος Ρουσόπουλος. Έγραψε ένα απίστευτο ημερολόγιο για τη Μάχη της Κρήτης, στο Ηράκλειο. Όταν πήγα στη Θράκη, κάποιοι άκουσαν την λέξη Ηράκλειο και έκλαιγαν με ρωτούσαν αν ξέρω τον Αντώνη Μπετεινάκη γιατί είχαν γνωριστεί στο πεδίο της Μάχης. Στο ημερολόγιο του Ρουσόπουλου καταγράφονται λεπτομέρειες που δεν υπάρχουν από τους ντόπιους», σημείωσε ο κ. Μαμαλάκης.