Top Menu

Επικαιρότητα
Άρθρογραφία
Ψυχαγωγία

Οι ανασκελάδες βγαίνουν τη νύχτα ... και τρομοκρατούν!

Μεταμορφωμένα δαιμόνια από την κρητική λαογραφία

ανασκελάδες δάνδολος λαογραφία
Του Μιχάλη Παπαδάκη (Δάνδολου)
 
Στην Κρήτη, από παλιά, είναι γνωστά αρκετά ξωτικά. Ανάμεσα στα τόσα λαικά παραμύθια, που έχουμε ακούσει όλοι οι παλαιότεροι, είναι και ιστορίες που πρωταγωνιστούν οι Ανασκελάδες.
 
Ο Ρεθυμνιώτης γλωσσολόγος Γεώργιος Χατζηδάκης, ετυμολογεί την λέξη ανασκελάς, από το αρχαίο ονοσκελής,ο = ο έχων σκέλη όνου.
Οι Ανασκελάδες, για τον απλό λαό, είναι δαιμονικά πνεύματα, κακά, συγγενείς των καλικαντζάρων, των νεράιδων και των διαβόλων. Είναι κάτι περίεργοι δαίμονες που έχουν συνήθως μορφή γαιδάρου. Ενίοτε εμφανίζονται και με άλλες μορφές, όπως βοδιού, σκύλου, Τούρκου, αλλά και όμορφης γυναίκας.
Όταν εμφανίζονται με ανθρώπινη μορφή, το ένα τους πόδι είναι πάντα γαιδουρινό. Κατά την λαική παράδοση ο ανασκελάς είναι ο διάβολος μεταμορφωμένος.
Οι ανασκελάδες κάνουν την εμφάνισή τους πάντα νύχτα, στην ύπαιθρο, σε πηγάδια, σε πηγές, σε σταυροδρόμια εξοχικά και σε ορεινές και δυσπρόσιτες περιοχές, πειράζουν ή γραντίζουν (μπλέκουν σε μπερδεμένες ή περίεργες υποθέσεις) τους περαστικούς, με την αυξομείωση του αναστήματός των.
Αρκετές φορές τους συναντά κανείς στη στράτα του, να βόσκουνε στην άκρη του δρόμου. Αφήνουν να τους καβαλικέψουν και αμέσως σχεδόν ψηλώνουν φτάνοντας άλλοτε τρεις με τέσσερις πήχες, άλλοτε ίσαμε το μπόι των πιο ψηλών δένδρων, άλλοτε πιο ψηλά, όσο το ύψος ενός φαραγγιού κι άλλοτε πολύ πιο ψηλά, ίσαμε τον ουρανό.
Κατά τη λαϊκή παράδοση, αν ο καβαλάρης, ξορκίσει το κακό που τον βρήκε και κάμει το Σταυρό του, παρακαλέσει την Παναγία ή πει το "Πάτερ ημών" ή κάμποσες ευχές ή καρφώσει ένα μαχαίρι μαυρομάνικο (που 'ναι λένε "ο μάγος των κακών πραγμάτων", τότε ο Ανασκελάς ξαναπαίρνει το φυσιολογικό του μέγεθος, φεύγοντας με μακριά πηδήματα, κλωτσώντας, αφήνοντας πίσω του σπίθες με τα πέταλά του ή με τα αέρια (κλανιές) που βγάνει.
 
Φράσεις που ακούγονται στην Κρήτη σχετικές :
 
1. Απάνω ντου τα 'κάμε-νε ο ..... με τον ανασκελά που 'δεν-ε.
2. Βρήκα το μπελά μου μ' ένα(ν) ανασκελά χθες βράδυ στο
πηγάδι.
3. Γράντισα με τον ανασκελά που 'μπλεξα τσι προάλλες.
4. Δεν περνά νύχτα να μην εμφανιστεί ο ανασκελάς στι ...
5. Είχα δεν είχα, τον ανασκελά πάλι απάντηξα στη στράτα μου.
6. Ίντα 'θελα 'γω μεσάνυχτα να πάω για νερό, να βρω τσ'
ανασκελάδες.
7. Όποτε κι α (μ)περάσω απ' τη Πηγάδα οι ανασκελάδες είναι
μπροστά μου.
8. Όσοι τσι νύχτες πορπατούν, ανασκελάδες βλέπουν.
9. Πρόσεχε, γιατί στη πηγή παραμονεύουνε μονίμως οι
ανασκελάδες τσι περαστικούς.
10. Τσ' ανασκελάδες πρόσεχε όντε θα περνάς τη ...